Иваз намудани иҷорагири номбаршуда: варақаи иҷорадеҳ

Иҷорагири номбаршуда дар ҳамон шартномаи иҷораи манзил иваз мешавад, ки аллакай давом дорад. Варақа дар паҳлӯи ин шартнома меистад: дар он иҷорагири собиқ ва шахсе, ки ҳоло номбар мешавад, навишта мешаванд. Розигии иҷорадеҳ дар худи варақа мемонад, шахси нав болиғ аст ва аллакай дар ҳамин манзил доимӣ меистад, шартҳои дигари шартнома бетағйир мемонанд. Вафот, ғайри қобили амал донистан ва рафтан аз манзил шартномаро қатъ намекунанд.

Иҷорагир шахсест, ки манзилро барои истиқомат мегирад. Иҷорадеҳ молик ё шахси ваколатдор аст, ки манзилро медиҳад. Иҷорагири номбаршуда номест, ки дар шартнома истодааст.

Эзоҳ: IziRento барнома барои кори амалиётӣ аст, машварати ҳуқуқӣ нест. Қоидаҳои маҳаллии иҷора фарқ мекунанд; қарорҳои ҳатмиро аз мутахассиси соҳибихтисос аниқ кунед.

Иваз дар шартномае, ки давом дорад

Моддаи 128-и Кодекси манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон «Иваз намудани иҷорагир дар шартномаи иҷораи манзили истиқоматӣ» ном дорад. Ин иҷораи хусусии манзил аст. Кодекс бо қарори Маҷлиси намояндагон аз 9 феврали соли 2022, №640 қабул шуда, бо қарори Маҷлиси миллӣ аз 15 марти соли 2022, №236 ҷонибдорӣ шудааст. Дар сатри кушодаи PDF-и тоҷикии суд кодекс аз 1 сентябри соли 2022 мавриди амал аст.

Қисми 1 ивазро бо талаби иҷорагир ва сокинони доимӣ ва бо розигии иҷорадеҳ мегузорад. Шахси нав яке аз болиғонест, ки аллакай дар ҳамин манзил доимӣ меистад. Шартҳои дигар бетағйир мемонанд, бинобар ин варақа шартномаи навро намекушояд. Чеклисти шартномаи нав файли дигар аст. Вафот, ғайри қобили амал донистан ва рафтан низ шартномаро ба охир намерасонанд, ва хабарномаи хаттии қатъ ба ҷои ин варақа намеояд.

Иҷораи манзилро моддаи 698 танзим намекунад. Дар кодекси гражданӣ аз 1 июли соли 2023 моддаи 761 қисми 2 муносибатҳои шартномаи иҷораи манзилро ба Кодекси манзил мефиристад. Қоидаи иваз дар моддаи 761 нест. Он дар моддаи 128 мемонад.

Қонуни 16 феврали соли 2026, №2235 моддаи 128-ро иваз намекунад: моддаи 128 дар рӯйхати тағйироти он нест.

Матни тоҷикии моддаи 128 пеш аз сатрҳо

Сатрҳои варақа пас аз ин иқтибос пур мешаванд. Қисми 1 ва қисми 2 дар матни тоҷикӣ мемонанд, аз ҷумла калимаи иҷорагирони муштарак. Иқтибоси поён ҳар ду қисмро аз PDF-и тоҷикӣ мегирад.

Се шарти қисми 1 дар ҳамин ҷумла якҷояанд: талаби иҷорагир ва сокинони доимӣ, розигии иҷорадеҳ ва шахси болиғи доимӣ. Шартҳои дигар бетағйир мемонанд. Бе розигии умумӣ дар қисми 2 иҷорагирони муштарак меистад.

Дар PDF-и русии ҳамон сомона ҷумлаи охири қисми 2 «становятся субарендаторами» навишта шудааст. Ин калима ба варақаи тоҷикӣ гузошта намешавад ва қисми 2-ро ба зеркироя табдил намедиҳад. Зеркироя моддаи 127 аст: иҷорагир бо розигии иҷорадеҳ манзил ё қисми онро ба иҷорагири иловагӣ медиҳад, ва иҷорагири иловагӣ ҳуқуқи мустақил пайдо намекунад. Розигии зеркироя варақаи ивази ном нест.

Чӣ ба варақаи иваз навишта намешавад

Пеш аз ҷадвал ҳамин чизҳо аз варақа берун мемонанд. Дар моддаи 128 сомонӣ, фоиз ва шумораи рӯз нест. Дар ҳамин PDF-и тоҷикӣ моддаи 126 қисми 2 «на дертар аз як моҳ то тамом шудани муҳлати шартнома» мегӯяд ва моддаи 129 қисми 1 «на дертар аз як моҳ то ба охир расидани муҳлати шартнома» мегӯяд. Ин ҷумлаҳо сатри варақаи иваз нестанд ва ба шумораи рӯз табдил намеёбанд. Моддаи 129 бекор кардани шартнома аст. Хабари ивази ному насаб ҳамин ибораро барои аризаи ном мегӯяд, на барои моддаи 128. Боҷи он хабар ба варақа навишта намешавад.

Дар ҳамин кодекси гражданӣ моддаи 698 «Плата за прокат» аст: пардохт ба маблағи муайян, даврагӣ ё якбора. Ин қоидаи ивази иҷорагир нест ва ба ин варақа навишта намешавад. Феҳристи пешина дар http://base.mmk.tj/view_sanadhoview.php?sanadID=336&showdetail= моддаи 698-ро боби манзил ва моддаи 761-ро таъмини моддии корҳо мегузорад. Суроға http мемонад. Рақамҳои он феҳрист кодекси мавриди амал аз 1 июли соли 2023 нестанд.

Варақа танҳо номи иҷорагирро дар шартномаи давомдор иваз мекунад. Аз ин рӯ Ду сатри таъмир, сабти гарав, санади қабул ва ҷадвали коммуналӣ ба сатри ном дохил намешаванд. Забонхати моҳонаи иҷорапулӣ низ ин варақа нест. Моддаи 68 ивази манзили кирояи иҷтимоиро мегӯяд: шартномаи қаблӣ бекор мешавад ва шартномаи нав кушода мешавад. Дар моддаи 128 шартҳо ҳамон мемонанд. Шарҳи 18 январи соли 2025 бастани шартномаро шарҳ медиҳад, ва моддаи 128 дар он нест. Дастури иҷораи Англия пас аз моҳи майи соли 2026 ба иҷораи манзил дар Душанбе дахл надорад.

Ду роҳи моддаи 128 дар як варақа

Ҷадвал ҳамин ду роҳро дар як варақа нишон медиҳад. Сутуни якум сатр, сутуни дуюм қисми 1 ва сутуни сеюм қисми 2 аст. Сутуни сомонӣ, сутуни фоиз ва сутуни шумораи рӯз нест. Қисми 1 шахси болиғи доимиро бо розигии иҷорадеҳ ном мебарад ва шартҳои дигарро мемонад. Қисми 2 шартномаро пас аз вафот, ғайри қобили амал донистан ё рафтан нигоҳ медорад. Бе розигии умумӣ дар ҳамин қисм иҷорагирони муштарак меистад.

Варақа пас аз ҷадвал пур мешавад

Пас аз ҷадвал варақа бо ҳамин пайдарпайӣ пур мешавад. Аввал номҳо дар паҳлӯи шартномаи мавҷуда меистанд. Сипас қисми 1 ё қисми 2 навишта мешавад, вобаста ба ҳолат. Коғазҳои дигар дар ҷои худ мемонанд.

Варақа вақте тамом мешавад, ки дар паҳлӯи шартномаи давомдор иҷорагири собиқ, шахси ҳоло номбаршуда, розигии иҷорадеҳ барои қисми 1 ва ҷумлаи бетағйир мондани шартҳои дигар меистад. Дар ҳолати вафот, ғайри қобили амал донистан ё рафтан варақа мегӯяд, ки шартнома идома меёбад, ва як нафарро танҳо ҳангоми розигии умумӣ ном мебарад. Бе ин розигӣ дар варақа иҷорагирони муштарак меистад.

Дар варақа сомонӣ, фоиз ва шумораи рӯз навишта намешавад. Агар «на дертар аз як моҳ» ояд, ҳамин иқтибос мемонад. Агар коғаз чеклисти шартномаи нав бошад, он дар файли шартнома мемонад. Агар коғаз хабарномаи қатъ бошад, он дар файли хабарнома мемонад. Агар коғаз варақаи таъмир бошад, он дар файли ду сатри таъмир мемонад.

IziRento метавонад варақаи ивазро дар ҳисоби корӣ нигоҳ дорад. Барнома иҷорагирро иваз намекунад ва розигии иҷорадеҳро намедиҳад. IziRento ҳуқуқшинос, нотариус ва худи иҷорадеҳ нест.