Санади қабул-супориши манзили иҷора: чӣ бояд дар рӯзи додани калидҳо навишта шавад

Дар рӯзи додани калидҳо санади қабул-супориш ҳолати манзилро менависад: холӣ ва барои зист мувофиқ, ё нуқсоне, ки ба ин монеъ аст. Боби 16-и Кодекси манзили Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамин вазифаро мегӯяд. Барои найми хусусии манзил кодекс намуна, боҷ ва шумораи рӯзро муайян накардааст. Варақро иҷорадеҳ (молик ё шахси ваколатдор) ва иҷорагир худашон имзо мекунанд: суроғаи Душанбе, ҳуҷраҳо, мебел бо ҳолат ва шумораи калидҳои ҳамон рӯз.

Калид аллакай дар дасти иҷорагир аст, кафиши девор бошад танҳо дар хотир мондааст. То имзои варақ ин ҳолат сабт нашудааст. Тарафҳо онро ҳамон рӯз менависанд, чунки боб сатрҳои тайёр надодааст.

Эзоҳ: IziRento барнома барои кори амалиётӣ аст, машварати ҳуқуқӣ нест. Қоидаҳои маҳаллии иҷора фарқ мекунанд; қарорҳои ҳатмиро аз мутахассиси соҳибихтисос аниқ кунед.

Боби 16 манзили холиро талаб мекунад

Иҷорагир шаҳрвандест, ки манзилро барои зист мегирад. Қисми 1-и моддаи 119 иҷорадеҳро вазифадор мекунад, ки манзили холиро дар ҳолати барои зист мувофиқ диҳад. Кодекси манзил 18 марти 2022 бо №1852 қабул шудааст ва аз 1 сентябри 2022, тибқи моддаи 141, эътибор дорад. Дар боб ҷумлае нест, ки санади қабул-супориш ҳатман чунин майдонҳо дорад.

Моддаи 115 мегӯяд: манзил ба шаҳрванд пулакӣ, барои зист дода мешавад. Санад ин шартнома нест. Моддаи 117 шакли хаттӣ ва қайди давлатиро талаб мекунад; агар ин талаб риоя нашавад, шартнома беэътибор мешавад. Варақ ҳолати рӯзи калидро нигоҳ медорад ва қайдро иваз намекунад. Дар моддаи 117 боҷ, номи идора ва қоидаи «танҳо агар муҳлат аз дувоздаҳ моҳ зиёд бошад» нест.

Азбаски намунаи варақ дар боб нест, тарафҳо ҳолатро худашон менависанд. Қисми 2-и моддаи 119, агар шартнома дигар нагӯяд, шароити истифода ва таъмири молу мулки умумии бино ва дастгоҳҳои коммуналиро дар дохили манзил мегӯяд. Ин бандҳои шартномаанд. Санад онҳоро аз нав наменависад. Дар санад мемонад, ки манзил холӣ буд ва барои зист мувофиқ буд, ё кадом нуқсон ба ин монеъ шуд.

Кадом ҳуҷҷат қоидаи ин санад нест

Санади хариду фурӯш барои супоридани квартираи хусусӣ намуна нест. Моддаи 680 акти таҳвили корхонаро мегӯяд. Ҳар ду ҳуҷҷат варақаи рӯзи калид нестанд.

Қарори Ҳукумат аз 2 ноябри 2011, №537 дар банди 2 танҳо амволи давлатиро дар бар мегирад: вазорат, корхона ва ҷамъиятҳое, ки ҳиссаи давлат 100 фоиз аст. Дар ҳамин Тартиб мӯҳр, дорандаи баланс, мувофиқаи иҷорадиҳанда ва ғолиби озмун ҳастанд. Ин сатрҳо вазифаи иҷорадеҳи шаҳрванд нестанд. Сана, ҷой ва ҳолатро дар варақаи хусусӣ менависанд.

Моддаи 676 қисми 1: бино ё иншоот бо акти таҳвил ё бо дигар ҳуҷҷати имзошуда супорида мешавад. Акти таҳвил ҳуҷҷати супоридани бино ё иншоот аст. Ӯҳдадорӣ баъди додани ихтиёрдорӣ ё истифода ва имзои ҳуҷҷат иҷро мешавад, агар қонун ё шартнома дигар нагӯяд. Имзо накардан даст кашидан аз супоридан ё аз қабул аст. Моддаи 676 қисми 2 ҳангоми қатъ бино ё иншоотро бо ҳамин тартиб бармегардонад. Боби 16 ин ҷумларо такрор намекунад. Модда бланки квартираи хусусӣ нест.

Муоина ва сарлавҳа, пеш аз мондани калид

Пеш аз он ки калид дар дасти иҷорагир монад, ҳар ду ҳуҷраҳоро якҷоя мебинанд: девор, фарш, дар, равзана, мебел ва техник. Нуқсоне, ки ҳар ду мебинанд, бо номи ҳуҷра ва бо сухан навишта мешавад. Агар танҳо «ҳама чиз хуб аст» монад, кафиш дар варақ нест.

Ин қоида дар кирояи умумии амвол аст. Моддаи 631 қисми 4 мегӯяд, ки кироядеҳ барои камбудиҳое ҷавобгар нест, ки ҳангоми бастани шартнома зикр шуда буданд ё қаблан ба кироягир маълум буданд ё мебоист аз тарафи ӯ ҳангоми муоинаи амвол ё тафтиши дурусти он ҳангоми бастани шартнома ё ба кироя додани амвол ошкор карда мешуданд. Кироядеҳ дар ин ҷо тарафест, ки молро медиҳад. Боби 16 ин ҷумларо такрор намекунад. Нуқсонро барои ҳамин менависанд: масъулият ба муоинаи рӯзи супоридан вобаста аст.

Сарлавҳа кӯтоҳ аст: сана, шаҳри Душанбе, суроғаи манзил, номи ҳар ду тараф ва ишора ба шартномаи хаттии аллакай басташуда, агар рақам ва сана бошанд. Матни шартнома ба ин варақ кӯч намешавад.

Дар сатри ҳолат ду чиз меистад: манзил холӣ аст ё не, ва барои зист мувофиқ аст ё кадом нуқсон монеъ аст. Моддаи 124 таъмири ҷориро ба иҷорагир ва таъмири асосиро ба иҷорадеҳ месупорад, агар шартнома дигар нагӯяд. Шарҳи Asia-Plus аз 18 январи 2025 мегӯяд, ки тамоми нигоҳдорӣ ба иҷорагир аст. Ин соддакунии шарҳ аст, на матни моддаи 124. Санад тақсимоти таъмирро аз нав наменависад ва танҳо ҳолатро сабт мекунад.

Мебел ва техник: ном, ҳуҷра, ҳолат

Ҳар чиз сатри худро мегирад: ном, ҳуҷра ва ҳолат бо сухан. «Яхдон, ошхона, дари боло харошида» барои муқоисаи баргашт кофӣ аст. Нарх бо сомонӣ дар ин рӯйхат нест: кодекс барои ҳолати ашё маблағ муқаррар накардааст.

Ҳамон шарҳи Asia-Plus мегӯяд, ки дар шартнома метавон рӯйхати амвол, аз ҷумла мебел ва техник, суроға, масоҳат ва рақами кадастриро навишт. Пеш аз имзо манзилро аз назар мегузаронанд ва чизи шикастаро нишон медиҳанд, то баъд ба гардан нагузоранд. Шумораи акс, андозаи файл ва боҷи санад дар шарҳ нест.

Дар намунаи 21 августи 2019 калидҳои дар ва дарвоза супорида мешаванд ва ҷиҳоз бо мебел дар санади алоҳида бо ҳолат номбар мешавад. Намуна зериҷораи хона ҳамчун боғча дар ноҳияи Рӯдакӣ аст, на найми квартираи хусусӣ. Аз он танҳо ҳамин сохтор мемонад: калид ва рӯйхати ашё бо ҳолат. Маблағҳо, муҳлатҳо ва мақсади ҳамон намуна ба варақаи квартира намеоянд.

Калидҳои ҳамон рӯз

Кодекс шумораи ҳатмии калидро намегӯяд. Дар варақ ҳамон рӯз чанд калид дода шуд ва аз кадом дар, навишта мешавад: дари даромад, қуттии почта, дарвоза, агар дода шуда бошанд. Ин меъёри қонун нест, балки сабти супоридан аст.

Моддаи 630 амволро дар ҳолати мувофиқ ба шартнома ва таъинот медиҳад ва, агар шартнома дигар нагӯяд, якҷоя бо лавозим ва ҳуҷҷатҳо. Калид лавозими супоридан аст. Агар як калид дар дасти иҷорадеҳ монад, онро низ дар ҳамин сатр менависанд.

Акс бо санад мемонад

Қонун шумораи кадр ва андозаи файлро муқаррар накардааст. Аксҳои ҳамон рӯз бо санади имзошуда мемонанд, то доғи кӯҳнаро баъд нав нахонанд. Акс бе сана ва бе санад муоинаи ҳамон рӯз нест.

Нишондиҳандаи ҳисобкунакро метавон дар ҳамин варақ навишт: кадом ҳисобкунак ва кадом рақам дар рӯзи калид. Ҳисоби тарофа ва интиқоли абонент дар ин санад нест.

Ду имзо ва баргашт аз рӯи ҳамин варақ

Ҳар ду тараф имзо мекунанд. Як нусха ба иҷорагир мерасад, як нусха дар парвандаи иҷора мемонад. Бе имзои дуюм ҳолат боз дар хотири як тараф мемонад. Мӯҳр ва нотариус барои санади хусусӣ дар боби 16 нестанд. Боҷ ҳам нест.

Ҳангоми баргашт ҳамин варақ хонда мешавад. Моддаи 643 қисми 1 амволро дар ҳамон ҳолате, ки гирифта шуда буд, бо назардошти фарсоиши мӯътадил бармегардонад, ё дар ҳолате, ки шартнома гуфтааст. Фарсоиши мӯътадил фарсудашавии оддӣ аз истифода аст. Дар ин модда формулаи пулӣ ва фоиз нест. Шарҳи Asia-Plus мегӯяд, ки манзил бо фарсудашавии муқаррарӣ бармегардад, вале ҷадвали маблағ намедиҳад.

IziRento санади имзошуда ва аксҳои ҳамон рӯзро нигоҳ медорад. Барнома санадро ба қайд намегирад, мӯҳр намезанад ва маблағи нигоҳдоштаро ҳисоб намекунад. Агар савол дар бораи гаравпулӣ бошад, он дар забонхати алоҳида мемонад. Санади хариду фурӯш ва қарори 2 ноябри 2011, №537 қоидаи ин найми хусусӣ нестанд.