Гаравпулии иҷораи манзил: чӣ гуна сабт карда, нигоҳ дошта ва баргардонида шавад

Гаравпулии манзили истиқоматӣ дар Душанбе маблағест, ки иҷорадеҳ ва иҷорагир бо сомонӣ менависанд. Моддаҳои 115–130-и Кодекси манзил барои ин маблағ андозаи ҳатмӣ, боҷ ва фоизи андоз муқаррар намекунанд. Дар парванда ҳамин рақам мемонад. Забонхат, яъне варақаи имзошуда, рӯзи расидани пулро сабт мекунад. Забонхати дуюм баргардони пурра ё камкуниро бо сабаб ва маблағи сомонӣ сабт мекунад.

«Гарав ду моҳ» дар WhatsApp, бе рақами сомонӣ, бе сана ва бе забонхат, парванда нест. Вақте калидро бармегардонанд, баҳс аз ҳамин сатр сар мешавад.

Эзоҳ: IziRento барнома барои кори амалиётӣ аст, машварати ҳуқуқӣ нест. Қоидаҳои маҳаллии иҷора фарқ мекунанд; қарорҳои ҳатмиро аз мутахассиси соҳибихтисос аниқ кунед.

Маблағро тарафҳо бо сомонӣ мувофиқа мекунанд

Гаравпулӣ пули таъминӣ аст, агар тарафҳо онро чунин навишта бошанд. Дар PDF-и Кодекси манзил, боби 16, моддаҳои 115–130 шартномаи иҷораи манзили истиқоматиро мегӯянд. Маблағи ҳатмии гаравпулӣ, фоизи андоз ва шумораи рӯзҳои баргардонидан дар ин моддаҳо нест. Моддаи 125 андозаи пардохт барои манзилро ба худи тарафҳо дар шартнома месупорад.

Шарҳи Asia-Plus аз 18.01.2025 мегӯяд, ки хатари асосӣ барои иҷорадеҳ вайрон шудани амвол аст: дар шартнома залог, яъне пардохти таъминӣ, ва шарти баргардониданаш навишта мешавад. Ҳангоми зарар маблағ аз гарави пешакӣ гирифташуда кам мешавад; бе зарар баргардонида мешавад. Ин шарҳи матбуотӣ аст, на моддаи кодекс бо рақам. Иҷорагир, тибқи моддаи 121, шахси воқеӣ аст.

Маблағро бо сомонӣ нависед. Бонки миллии Тоҷикистон менависад, ки тибқи фармони президент аз 26.10.2000, аз 30.10.2000 сомонӣ воҳиди пул ва воситаи ягонаи пардохт дар қаламрави ҷумҳурӣ аст.

Дар эълони №3287 дар Шоҳмансур, кӯчаи Ахмади Дониш, пешпардохтро барои 3 моҳ ва гаравпулиро ба маблағи иҷораи 2 моҳ мегӯяд. Дар парванда маблағи мувофиқашудаи ҳамин иҷора мемонад, бо рақам ва бо ҳарф.

Намунаи 21.08.2019 шартномаи зериҷора барои боғча дар ноҳияи Рӯдакӣ аст, на қолаби манзили Душанбе. Пешпардохти ҳаққи истифода ҳаст, банди гарав нест. «5 000 (понздаҳ ҳазор)» як маблағ нест: панҷ ҳазор бо 5 000 рост меояд. Пешпардохт гаравпулӣ нест, то банд инро алоҳида нагӯяд.

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон №2235 аз 16.02.2026, чопшуда 19.02.2026 дар «Садои мардум», ба Кодекси манзил аз 18.03.2022 илова мекунад. Моддаи 120 қисми 4 пардохти иҷорапулӣ ва хизматрасонии коммуналиро ғайринақдӣ мекунад. Қонун пас аз интишори расмӣ мавриди амал қарор дода мешавад. Дар ин қисм гаравпулӣ, фоиз ва маблағи ҳатмӣ нест.

Дар банд рақам, ҳарф ва мақсад меистад

Дар банди шартнома ё дар забонхати аввал як маблағ меистад. Рақам ва ҳарф ҳамон сомониро мегӯянд. Сана, кӣ пул дод, кӣ гирифт ва мақсад — гаравпулӣ — низ ҳамин ҷо навишта мешаванд. Агар иҷорапулии моҳона ва пешпардохт ҳам бошанд, онҳо сатрҳои алоҳидаанд, ва баргардон танҳо ба сатри гарав мерасад.

Дар эълонҳои Душанбе вожаи «гаравпулӣ (депозит)» меояд. Дар oila.tj аз 08.08.2023 ҳамин маблағ «гарав-залог» ном дорад: дар шартномаи хаттӣ мӯҳлат, маблағи моҳона, санаи пардохт, маблағи гарав ва тартиби кӯчидан меояд, ва ҳар ду имзо мекунанд. Дар парванда гарав аз иҷорапулии моҳи ҷорӣ ва аз пешпардохт ҷудо мемонад.

Кай маблағ кам мешавад ва кай пурра бармегардад?

Дар ҳамон банд ё забонхат ду шарт меояд: барои чӣ маблағ кам мешавад ва кай пурра бармегардад. Асос он чизест, ки тарафҳо навиштаанд. Asia-Plus зарарро мисол меорад: ҳангоми зарар кам мешавад, бе зарар баргардонида мешавад. advokat-tj.com аз 06.01.2026 мегӯяд, ки маблағ, шарти нигоҳ доштан — зарар ба амвол ё иҷорапулии пардохтнашуда — ва шарти баргардонро худи тарафҳо менависанд. Мӯҳлатро низ онҳо мегузоранд: рақами ҳатмии рӯз дар ин бахш нест. Моддаҳои 129 ва 130 ҳам рӯзи баргардонидани гаравро муқаррар намекунанд.

Иҷорадеҳ метавонад шартномаро тариқи суд қатъ кунад, агар иҷорапулӣ зиёда аз шаш моҳ пардохт нашавад ва шартнома муҳлати дарозтар нагузошта бошад. Агар муҳлат то як сол бошад, ҳамин асос аз се моҳи пардохтнашуда сар мешавад. Ин қатъи судӣ барои қарзи иҷора аст. Се моҳ ва шаш моҳ андозаи гарав нестанд ва барои нигоҳ доштани тамоми маблағ асос намедиҳанд. Моддаи 120 қисми 3: иҷорагир пардохтро сари вақт месупорад; агар шартнома дигар нагӯяд, коммуналиро худаш месупорад. Қарзи иҷора аз гарав ҷудо мемонад, то камкунӣ барои ҳамин қарз навишта шуда бошад.

Моддаи 119 қисми 1: иҷорадеҳ манзили холиро дар ҳолати барои зист мувофиқ медиҳад. Моддаи 124: таъмири ҷорӣ уҳдадории иҷорагир аст, таъмири асосӣ уҳдадории иҷорадеҳ, агар шартнома дигар нагӯяд. Asia-Plus мегӯяд, ки иҷорагир манзилро бо назардошти фарсудашавии муқаррарӣ бармегардонад. Рӯйхати ҳуҷра, мебел ва акс кори санади қабул-супориш аст. Дар забонхати баргардон сабаб ва маблағи сомонӣ мемонад, бо ишора ба он санад.

Дар рӯзи расидани пул забонхат имзо мешавад

Ҳамон рӯз, ки пул мерасад, забонхат бо имзои ҳар ду лозим аст: сомонӣ бо рақам ва ҳарф, сана, тарафҳо ва мақсад. oila.tj мегӯяд, ки ҳангоми додани пул забонхат навишта мешавад, ва агар гузарониш электронӣ бошад, расид-чек ҳам нигоҳ дошта мешавад. Чек нишон медиҳад, ки ҳамин маблағ гузашт. Қонуни №2235 иҷорапулӣ ва коммуналиро ғайринақдӣ мекунад; гаравпулӣ дар ҳамин қисм нест.

Агар гарав ҳам бо гузарониш рафта бошад, расидро ба ҳамин сомонӣ, сана ва номҳо пайваст кунед ва забонхати хаттиро ҳам нигоҳ доред.

Парвандаи гарав аз шартнома ва аз санад ҷудо мемонад

Гарав як банди шартномаи хаттӣ аст. Моддаи 117 шартномаи иҷораи манзилро хаттӣ мекунад ва ба қайди давлатӣ тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон месупорад. Риоя накардани ин талабот шартномаро беэътибор мекунад. Дар ҳамин ҷумлаи PDF ҳадди «танҳо зиёда аз 12 моҳ» ва маблағи боҷ нест. Asia-Plus бе далели хаттӣ шартномаро «набуд» меномад. IziRento шартномаро ба қайд намегирад, ва дар ҷумлаи моддаи 117 номи мақом ҳам нест.

Тамоми шартномаро чеклисти шартномаи иҷора дар Душанбе мепӯшонад. Дар ин парванда банди гарав ва ду забонхат мемонанд. Санади қабул-супориш алоҳида аст. Агар камкунӣ ба ҳолати манзил такя кунад, дар забонхати баргардон сабаб ва сомонӣ меояд ва ба он санад ишора мешавад.

Дар рӯзи баромадан забонхати дуюм имзо мешавад

Дар рӯзи баромадан забонхати дуюмро ҳар ду имзо мекунанд. Дар матн яке аз се натиҷа бо сомонӣ меояд. Агар зарар ва қарзи навишташуда набошад, маблағ пурра бармегардад. Агар шарт камкуниро иҷозат дода бошад, сабаб, маблағи камшуда ва боқимондаи баргардонидашуда алоҳида меистанд.

Агар зарар аз гарав зиёд бошад, моддаҳои 115–130 гаравро сақфи тамоми ҷавобгарӣ намегӯянд. Камкунии мувофиқашуда бо сомонӣ сабт мешавад. Боқимонда талаби алоҳида аст, ва фоиз барои он дар ин моддаҳо нест.

Баъд аз забонхати дуюм дар парванда чор чиз мемонад: маблағ бо рақам ва ҳарф, забонхати гирифтан, шарти кам кардан ва баргардон, ва худи ҳамин забонхат. IziRento нусхаи шартнома, гаравпулӣ ва расидро дар парвандаи амвол нигоҳ медорад. Сомонӣ дар дасти тарафҳо мемонад: барнома тарафи шартнома, бонк ва нигоҳдорандаи пул нест. Ҳамин саҳифа мегӯяд, ки хидматро ягона ҷойи нигоҳдории ҳуҷҷатҳои муҳим накунед. Нусхаи забонхатро дар дасти худ ҳам дошта бошед.