Кошумча ижарага жазуу жүзүндөгү макулдук: үй ээси кайсы баракты сактайт

Жеке батирде ижарачы батирди дагы бир адамга берүүнү сураса, бул кошумча ижара. Үй ээси адам келгенге чейин бир жазуу жүзүндөгү ооба же бир жазуу жүзүндөгү баш тартуу жазат жана аны келишимдин жанында сактайт. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 2-бөлүгү, 1998-жылдын 5-январындагы № 1, 553-берененин орусча тексти боюнча ижарачы ижарага алынган мүлктү кошумча ижарага берүү үчүн ижарага берүүчүнүн, башкача айтканда үй ээсинин, макулдугу керек. Ошол берене сомдун суммасын жана жооп берүү күнүн басып чыгарбайт. Беттеги редакция 2026-жылдын 28-июлу, жаңыланган күнү 2026-жылдын 25-августу.

Кошумча ижара суралды. Келишимдин жанындагы папкада бул адамга жана бул батирге ооба же баш тартуу деген барак жок. Оозеки «макул» ким келерин, кайсы батир экенин жана кайсы күн экенин калтырбайт. Ал сөз папкадагы барак эмес.

Бул барак ижара келишиминин тексти, депозит, абал актысы, эсептегич көрсөткүчү, үч жылдык каттоо пакети, айлык ижара квитанциясы, коммуналдык сап жана келишимди бузуу эскертүүсү эмес.

Эскертүү: IziRento — операциялык иш үчүн программа, юридикалык кеңеш эмес. Жергиликтүү ижара эрежелери ар түрдүү; милдеттүү чечимдерди квалификациялуу адистен тактаңыз.

Папкада бул адамга жазуу жүзүндөгү чечим жок

Барак — бир жазуу жүзүндөгү ооба же бир жазуу жүзүндөгү баш тартуу. Анда чечимди ким чыгарганы, ким сураганы, келе турган адамдын аты, батир, барактын күнү жана сөздүн өзү жазылат: ооба же баш тартуу. Паспорттун номери жана ПИН бул баракка кирбейт, анткени 553-берене аларды талап кылбайт. 553-берене «жазуу жүзүндө» деп жазбайт, унчукпоону макулдук деп эсептебейт жана ар бир оозеки сөздү жараксыз деп жарыялабайт. Оозеки макулдук папкадагы барактын ордуна өтпөйт.

Орусча 553-берененин ошол эле сүйлөмү үч башка ишти атайт: мүлктү кошумча ижарага берүү (орусча текстте поднаем), ижарачы өз укугун жана милдетин башка адамга өткөрүп берүү (кайра ижара, перенаем) жана ижарачынын укугун күрөөгө коюу же уставдык капиталга салуу. Бул барак биринчи иш үчүн гана. Кайра ижара менен күрөө ага кирбейт. Мыйзам башкача белгилебесе, кошумча ижара үй ээсинин макулдугу менен гана берилет.

Кыргызча 553-берене укукту башка адамга өткөрүүнү кашаанын ичинде «(кошумча ижарага)» деп жазат. Орусча текстте ошол кашаа «(перенаем)», башкача айтканда кайра ижара. «Кошумча ижарадан тышкары жооптуу» деген кыргызча сапты көчүрбөңүз. Кошумча ижарада негизги ижарачы, башкача айтканда батирди үй ээсинен алган ижарачы, үй ээсинин алдында жооптуу бойдон калат деп жазыңыз. Орусча сүйлөмдөгү өзгөчөлүк кайра ижарага тиешелүү. Кайра ижара бул барак эмес.

Жооп ооба болсо, кошумча ижаранын мөөнөтү негизги келишимдин мөөнөтүнөн ашпайт. Бул сүйлөмдө күндүн саны да, сом да жок. Кошумча ижаранын келишимине, мыйзам башкача белгилебесе, мүлктүк ижара келишиминин эрежелери колдонулат. Ал келишим бул макулдук барагы эмес: келишимдин тексти ижара келишимин түзүү файлында калат. 2026-жылкы ижара гайды тараптарды, мүлктү, акыны, мөөнөттү жана укуктарды атайт. Ооба же баш тартуу барагы анда жок.

557-берене муну гана айтат: негизги келишим мөөнөтүнөн мурда бүтсө, кошумча ижара да бүтөт, келишимде башкача жазылбаса; негизги келишим жараксыз болсо, кошумча ижара келишимдери да жараксыз. Бул сүйлөм келишимди бузуунун тартиби эмес жана бузуу эскертүүсүнүн тексти эмес.

Келишимдеги «макулдуксуз берүүгө болбойт» деген сап бул адамдын барагы эмес: ал ижара келишиминин файлында калат. 2026-жылдын 3-августундагы economist.kg ошол келишим сабын айтат, келе турган адамдын атын эмес. Депозитти кайтаруу өз файлында калат. Батирдин абалынын актысы өзүнчө калат. Эсептегичтин көрсөткүчү эсептегичти өткөрүү файлында калат.

Үч жылдык каттоо пакети каттоо файлында калат. Айлык ижара акысын алгандык квитанцияда калат. Коммуналдык төлөмдүн саптары коммуналдык файлда калат. Келишимди бузуу эскертүүсү өзүнчө калат.

Эки макулдук бир сүйлөм эмес

553-беренедеги макулдук менен каттоо мыйзамынын жазуу жүзүндөгү макулдугу бир сүйлөм эмес. 553-берене кошумча ижарага үй ээсинин макулдугун айтат. 40-берененин 3-бөлүгү каттоого кабыл алуунун шартын айтат. Оорчулук — мүлккө мурда коюлган чектөө. Кыймылсыз мүлккө укуктарды жана алар менен бүтүмдөрдү мамлекеттик каттоо жөнүндө мыйзам, 1998-жылдын 22-декабрындагы № 153, 40-берененин 3-бөлүгүн орусча текстте берет. Орусча бет 2025-жылдын 22-сентябрындагы редакцияда, 2026-жылдын 22-апрелинде жаңыланган. Кыргызча бет 2026-жылдын 5-апрелинде турат жана ошол шартты менчик ээсинин жазуу жүзүндөгү макулдугу деп атайт. Үч жыл бул салыштыруунун тилкеси эмес. Бул босого келишимдин мөөнөтүнө тиешелүү жана үч жылдык каттоо файлында каралат.

2013-жылдын 9-июлундагы № 117 Турак жай кодекси ушул бетте 2026-жылдын 10-апрелинде турат: редакция 2025-жылдын 6-августу, жаңыланган күнү 2026-жылдын 20-апрели. 49-берененин 8-бөлүгү мамлекеттик жана муниципалдык фондду атайт. ishker.kg белгисиз мөөнөттүү келишимди бузуу үчүн кыймылдуу мүлккө бир ай, кыймылсыз мүлккө үч ай деп жазат. «Бир жылдан аз» деген сап нотариус суроосунда турат. «Бир жылдан» деген каттоо сабы 2026-жылдын 13-мартындагы flat.kg барагында турат. 545-берене Жарандык кодекстин орусча бетинде келишимди жазуу жүзүндө түзүүнү жана үч жылдан башталган каттоо босогосун айтат.

Адам келгенге чейин баракта эмне турат

Адам келгенге чейин барак жазылат. Унчукпоо барак болуп калбайт. 553-берене баш тартуунун себебин талап кылбайт, ошондуктан себеп милдеттүү сап эмес.

Адам келгенге чейин папкада келишимдин жанында бир барак турат: ким сурады, ким келет, кайсы батир, кайсы күн жана ооба же баш тартуу. Жооп ооба болсо, ошол барак кошумча ижаранын мөөнөтүн негизги келишимдин ичинде калтырат, негизги ижарачы үй ээсинин алдында жооптуу бойдон калат. Сом, пайыз, жооп берүү күнү, нотариус алымы жана каттоо алымы бул баракка кирбейт. 40-берененин 3-бөлүгү 553-берене эмес. Мамлекеттик жана муниципалдык турак жай фондунун тыюу салуусу жеке батирге жайылбайт. Келишим, депозит, акт, эсептегич, каттоо, квитанция, коммуналдык сап жана бузуу эскертүүсү өз файлдарында калат. IziRento ошол баракты сактайт, жөнөтпөйт, чечим чыгарбайт жана каттабайт.