Ижара келишимин 3 жыл жана андан узун мөөнөткө мамлекеттик каттоо: үй ээсинин чеклисти

Турак жай ижарасы үч жыл же андан көп болсо — мамлекеттик каттоо милдеттүү. Рыноктогу «бир жылдан каттоо керек» деген кеңеш мыйзамга карама-каршы жана типтүү катага алып келет: кыска мөөнөттө керексиз каттоо же ≥3 жылдык келишимдин каттоосуз калышы. Мөөнөттү текшериңиз, документ папкасын чогултуңуз, каттоо органына бериңиз; каттоо белгисин же көчүрмөнү сактаңыз.

Эскертүү: IziRento — операциялык иш үчүн программа, юридикалык кеңеш эмес. Жергиликтүү ижара эрежелери ар түрдүү; милдеттүү чечимдерди квалификациялуу адистен тактаңыз.

Качан каттоо милдеттүү: үч жыл жана андан көп

Рыноктогу «бир жылдан» эрежесине эмес, мыйзамдагы үч жылдык чекке караңыз. КР Жарандык кодексинин 545-беренесинин 3-пункту боюнча кыймылсыз мүлккө ижара келишими үч жыл же андан көп мөөнөткө түзүлсө — милдеттүү мамлекеттик каттоодон өтөт. Үч жылдан аз мөөнөттө каттоо тараптардын биринин талабы боюнча гана милдеттүү болушу мүмкүн.

Ошол эле үч жылдык чек каттоо мыйзамынын 40-беренесинде да бар: кыймылсыз мүлк боюнча үч жыл же андан көп мөөнөткө түзүлгөн ар кандай ижара келишими каттоодон өтүүгө тийиш. Практикада кээ бир түшүндүрмөлөр «3 жылдан ашык» деп жазышат — мыйзамдын сөзү такыраак: үч жыл да кирет. Бишкектеги риелтор чаттарындагы «1 жылдан ГРС» дегенди кайталабаңыз: бул ката.

Жазуу формасы менен каттоо милдетин кантип айырмалоо

Эки талапты аралаштыруу — типтүү ката. Жазуу формасы дээрлик ар бир ижара келишимине тиешелүү: 545-берененин 1-пункту боюнча келишим жазуу жүзүндө түзүлүүгө тийиш. Демек, кол коюлган текст болушу керек. Мамлекеттик каттоо — өзүнчө милдет: мөөнөт үч жыл же андан көп болгондо гана милдеттүү.

Мисалы, 11 айлык жазуу жүзүндөгү келишим жазуу формасына жооп берет, бирок милдеттүү каттоого жатпайт (тарап талап кылбаса). Тескерисинче, үч жылдык кол коюлган келишим жазуу формасына жооп берет жана каттоо папкасын да талап кылат. Economist.kg 2026-жылдын августундагы түшүндүрмөсү да ушуну ырастайт: үч жыл жана андан көп — милдеттүү каттоо; кыска мөөнөттө — тарап талап кылбаса милдеттүү эмес; ар кандай учурда жазуу жана кол коюу керек.

Нотариус менен каттоо — эки башка нерсе. Келишимдин өзү жөнөкөй жазуу түрүндө болушу мүмкүн; каттоо үчүн айрым учурларда нотариалдык күбөлөндүрүлгөн документтер же ишеним кат керек болушу мүмкүн. «Ар бир батир ижарасы үчүн нотариус милдеттүү» деп жалпылабаңыз.

Каттоо файлын кантип чогултуп берүү

Мөөнөттү текшериңиз, мыйзам боюнча милдет бар же жок экенин аныктаңыз, документ папкасын чогултуңуз, каттоо органына бериңиз, андан кийин белги же көчүрмөнү сактаңыз. Кадамдарды ирети менен аткарыңыз.

Документтер тизмесин каттоо органы менен кантип текшерүү

Төмөнкү тизме — практикалык башталгыч текшерүү тизмеси, толук эмес. Каттоо органынын учурдагы талабын текшериңиз: бланк, нуска саны жана кошумча макулдуктар өзгөрүшү мүмкүн. zakon.kg Q&Aдагы документ тизмеси көбүнчө келишим, укук белгилөөчү документтер, тарап документтери жана кабыл алуу-өткөрүү актысын камтыйт; юридикалык жак үчүн уюштуруу документтери кошулат. Нотариалдык күбөлөндүрүү тизмеде кездешсе да, ар бир батир ижарасына «ар дайым милдеттүү» деп окубаңыз.

Расмий каттоо порталында gosreg.gov.kg жалпы документ жана мөөнөт баяндамасы жарыяланган (арыз, жеке күбөлүк, укук белгилөөчү, техпаспорт, төлөм квитанциясы ж. б.). Бул барак ижара каттоосунун өзүнчө тарифин көрсөтпөйт — сом суммаларын бул жерден «ижара каттоосунун баасы» деп жазбаңыз. Төлөмдү кабыл алуу терезесинде же учурдагы расмий прайс боюнча тактаңыз.

Үч жылдан аз ижарада каттоо качан керек

Мөөнөт үч жылдан аз болсо милдеттүү мамлекеттик каттоо жок. Каттоо ыктыярдуу же тараптардын биринин талабы боюнча мүмкүн — муну каттоо мыйзамынын 40-беренеси да ырастайт. 11 айлык же бир жылдык келишимди «милдеттүү каттоо» деп мажбурлоо — рыноктогу ката; тескерисинче, үч жылдык келишимди «кийинчерээк» деп калтыруу — тобокел.

Практикада кыска мөөнөттө да жазуу формасын сактаңыз: кол коюлган текст, так мөөнөт жана төлөм. Мөөнөт <3 жыл жана эч ким каттоону талап кылбаса, каттоосуз калуу мыйзамдын милдеттүү талабын бузбайт. Эгер ижарачы же үй ээси каттоону талап кылса — папканы даярдаңыз жана ошол талап боюнча бериңиз.

Кошумча ижара (субижара) боюнча өзүнчө эреже бар: мурунку ижара катталбаган болсо, кошумча ижара да каттоого жатпайт. Бул деталды каттоо мыйзамынын 40-беренесинде окуңуз; ал негизги үй ээсинин ≥3 жылдык милдетин алмаштырбайт.

Аягында кайра текшериңиз: милдеттүү каттоо үч жылдан башталат (бир жыл эмес); жазуу формасы менен каттоо — ар башка талап; документ тизмесин каттоо органы менен салыштырыңыз; каттоодон кийин белги же көчүрмөнү сактаңыз.

Эгер мөөнөт үч жыл же андан көп болсо — пакетти бериңиз жана каттоо белгисин же көчүрмөнү сактаңыз. Кыскараак болсо — милдеттүү каттоо жок экенин билиңиз, бирок тарап сураса ыктыярдуу каттоого даяр болуңуз. IziRento келишим, акт жана каттоо көчүрмөсүн сактоого жардам берет; ГРСке бербейт жана үй ээсин мыйзамга ылайык деп күбөлөндүрбөйт. Файлдарды сактоо үчүн аккаунт ачуу — /auth/signin.