Ижара депозитин качан кайтаруу жана кашан кармоо: үй ээсинин чеклисти

Көчкөндөн кийин күрөө «кадимкидей калат» деген сөз эсеп эмес. Турак жай ижарасында сумманы сом менен кармаса болот, эгер кадимки эскирүүдөн ашкан зыян же карыз бар болсо. Кыргыз Республикасынын Жарандык кодекси бул күрөөгө милдеттүү сумманы жана кайтаруунун күн санын белгилебейт. Көчүү күнү сумманы, кармоо негизин жана калдыктын кайтаруу далилин бир сапка жазыңыз.

Чаттагы «акыркы айга кетсин» да эсеп эмес: анда сом, дата жана ким макул экени жок. Келишимде «бир ай» деп гана турган сап сумманы көрсөтпөйт. Ламинаттагы эски сызык бүтүндөй күрөөнү калтыруунун негизи эмес.

Эскертүү: IziRento — операциялык иш үчүн программа, юридикалык кеңеш эмес. Жергиликтүү ижара эрежелери ар түрдүү; милдеттүү чечимдерди квалификациялуу адистен тактаңыз.

Күрөө сабында сумма сом менен жазылат

Күнүмдүк күрөө — акчалай гарантия. Файлда аны ижара күрөөсү же гарантийный депозит деп жазыңыз. zakon.kg гайдында депозит милдеттүү эмес. Үй ээси өзүн коргоо үчүн күрөөнү көп колдонот, бирок мыйзам аны талап кылбайт.

Кайтаруу шарты жазылбаса, көчүүдө сумманы келишимден окуу болбойт. ст. 551 боюнча акынын тартиби, шарттары жана мөөнөтү келишимде. Бул берене күрөөгө даяр сумманы койбойт.

Сумманы сан жана сөз менен, сомдо жазыңыз. flat.kg үлгүсүндө айлык акы да, депозит да сом менен турат. Ошол эле сапта кармоо учурлары да болот: далилденген зыян, ижара карызы, коммуналдык карыз. Калдык кайсы мөөнөттө кайтарылат — муну келишимдеги мөөнөт көрсөтөт. Мөөнөт жазылбаса, тараптар аны ошол сапка кошуп жазышат.

economist.kg 3-август 2026-жылы гарантийный депозит адатта бир айлык акыга жакын деп жазат. Бул Бишкектеги практика, мыйзамдагы ченем эмес.

ст. 547 п. 2деги үч ай — мөөнөтү жазылбаган кыймылсыз мүлк келишиминен баш тартуунун эскертүүсү, күрөөнү кайтаруу мөөнөтү эмес. Турак жай кодексиндеги эки жума мамлекеттик жана муниципалдык фондго тиешелүү, жеке батирдин күрөөсүнө эмес.

ст. 355 боюнча задатокты алган тарап келишимди аткарбаса, сумма эки эсе кайтарылат. ст. 354 жазуу формасын талап кылат. Шек болсо, айрыкча жазуу жок болсо, сумма аванс болуп калат, башкасы далилденбесе. Аванс — алдын ала төлөм. ст. 324 боюнча мүлк күрөөсүндө карыз күрөөгө коюлган мүлктүн наркынан жабылат.

Алуу күнү квитанция же которуу менен тастыкталат

Алуу күнүнүн далили — квитанция же которуу. Анда дата, сом менен сумма, ким бергени, ким алганы жана кайсы даректин ижара күрөөсү экени көрүнөт. 2024-жылдын 25-июлундагы юристтин жообу келишимге чейинки баш тартуу жөнүндө: келишим да, квитанция да жок болсо, акчанын өткөнүн далилдөө өтө кыйын. Көчүүдө да квитанциясыз сумма далилденбейт.

Которуунун көчүрмөсү же кол коюлган квитанция ушул ижаранын файлында жатат. IziRento бул файлды сактайт. Ал акчаны кармабайт жана талашты чечпейт.

Көчүү күнүнөн файлга эмне кирет?

Көчүү күнү файлга үч нерсе кирет: акттын үзүндүсү, датасы бар сүрөт жана коммуналдык квитанция. Үзүндүдө мүлктүн абалы жана ачкыч жазылат. yur.kg 2025-жылдын 26-ноябрындагы материалында депозит толук кайтарылат, эгер мүлк тийиштүү абалда болсо жана коммуналдык милдеттенме аткарылса. Зыян же карыз болсо, кармоого тастыктоочу документ керек.

Ар бир бөлмөнү өзүнчө толтуруу башка акта калат. Бул сапка абал, ачкыч жана зыян же карыз гана кирет. Эсептегич көрсөткүчүн өткөрүү — ачкыч күнүндөгү көрсөткүчтүн өз тартиби. Кармоо сабына төлөнбөгөн эсептин квитанциясы жетиштүү.

Бишкекте коммуналдык эсеп көбүнчө Бишкектеплосеть, Тазалык, Бишкекводоканал, интернет же үй-жай ээлеринин шериктештиги (ТСЖ) аркылуу келет. economist.kg ушинтип жазат. Ким төлөй турганы келишимде. «Карыз бар» деген сөз жетпейт: суммасы көрүнгөн квитанция же анын көчүрмөсү керек.

Кармалган сомго документ керек

ст. 561 п. 1 боюнча келишим токтогондо ижарачы мүлктү алган абалында кайтарат, кадимки эскирүүнү эске алуу менен. Келишим башка абалды жазса, ошол абал колдонулат. ст. 555 боюнча учурдагы ремонтту демейде ижарачы өз эсебинен жасайт. Капиталдык ремонт үй ээсинде калат (ст. 554), келишим башкача болбосо.

flat.kg 2026-жылдын 14-мартындагы материалы риелтордун мисалын келтирет. Обойдун өңү өчүшү жана эмерек изи ал мисалда кармоонун негизи эмес. Сынган техника, тешик жана сынган терезе зыян катары айырмаланат. Бул мыйзамдын таблицасы эмес. Ламинаттагы эски сызыкты жаңы зыян деп бүтүндөй сумманы калтырууга акт, сүрөт же смета керек.

Эрте кетүү өзү сапты толтурбайт. 2026-жылдын 6-январында юрист Муратбек Азимбаев мындай деп жооп берген: зыян жок, ижара жана коммуналдык карыз жок, күрөө айып эмес болсо, эрте көчүү кармоонун негизи эмес. «Үй ээсинин каалоосу боюнча» деген негизди ал мыйзамсыз деп атаган. «Мөөнөтүнөн мурда бузулса күрөө кайтарылбайт» деген түз айып келишимде жазылса гана талкууланат. Бул кодекс беренесинин цитатасы эмес, юристтин жообу.

ст. 323 боюнча айып бузуунун кесепетине ачык шайкеш келбесе, сот аны азайта алат. «Күрөө толугу менен калат» деген сап мыйзамдын автоматтык укугу эмес. ст. 558 сот аркылуу бузуунун негиздерин берет: олуттуу начарлатуу, акыны катары менен эки жолудан ашык төлөбөө, жүктөлгөн капиталдык ремонтту жасабоо. Адегенде жазуу жүзүндө эскертүү керек. Бул тизме документсиз кармоонун негизи эмес.

Зыян да, карыз да жок болсо, ст. 1029 боюнча негизсиз алынган мүлк кайтарылат. Юристтин 6-январдагы жообу негизсиз кармоону көбүнчө ушул берене менен байланыштырат — бул практикалык баа, соттун даяр чечими эмес. Пайыздын туруктуу санын койбоңуз: ст. 360 банк ставкасын көрсөтөт, мыйзам же келишим башка өлчөм койбосо.

Акыркы айга которуу жазуусуз эсеп эмес

«Депозит акыркы айга кетсин» деген чат эсеп эмес. economist.kg эрте кетүү пунктунда күрөөнүн тагдырын жазууну сунуштайт: толук калабы, жарым-жартылай калабы, акыркы айга эсептелеби же акыркы эсептен кийин кайтарылабы. Эсепке алуу жазылганда гана иштейт. 30 күн мурун жазуу эскертүүсү ошол материалда практикалык коргоо. Ал күрөөнү кайтаруунун мыйзамдагы күнү эмес.

Келишимде же көчүү сабында үч сан турат: канча сом ижарага кетти, канча калды, канча кайтарылды. Жалгыз «акыркы ай» деген сөз бул үч сандын ордун баспайт. Калдык квитанция же которуу менен чыгат, сумма жана дата менен.

Кайтаруунун далили бир сапта калат

Кайтаруу да алуу сыяктуу жазылат: квитанция же которуу, сумма сом менен, дата, багыт. Реестр — ушул ижаранын акча сабы — бир сап бойдон калат. Анда үч белги бар: алынды, кармалды, кайтарылды. Бул бөлмөлөрдүн тизмеси эмес.

Күрөө сабы жазуу жүзүндөгү ижара келишиминин ичинде турат. ст. 545 п. 1 келишимди жазуу түрүндө талап кылат.

Акча файлы жабылат, качан бир сапта сом менен сумма, документ менен кармоо жана калдыктын кайтаруу далили турса. Келишимдин калган беттери же бөлмө-бөлмө акт бул саптын ордун баспайт. Кодекс милдеттүү сумманы, кайтаруунун күн санын, төлөмдү жана салык пайызын койбойт: келишимдеги сан тараптардын шарты. IziRento ошол саптын файлын сактайт, акчаны кармабайт жана талашты чечпейт.