Тұрғын үйді жалға беруден түскен кіріс декларациясы: жалға берушінің файлы

Кіріс жылы жабылған соң пәтердің жанында тұратын қағаз — тапсырылған кірістер мен мүлік туралы декларацияның көшірмесі. Дара кәсіпкер емес адам тұрғын үйді салық агенті емес тұлғаға берсе, Салық кодексінің 382-бабы бұл кірісті мүліктік кіріс деп атайды, ал есеп сол декларацияда тұрады. Көшірмеде декларацияның аты, кіріс жылы, осы пәтердің жалға беру кірісі және тапсырылғанының белгісі көрінеді. Бұл бет жалдау ақысын өзгерту парағы да, қолхат та, коммуналдық файл да емес.

Ескерту: IziRento — операциялық жұмысқа арналған бағдарлама, заң кеңесі емес. Жергілікті жалдау ережелері әртүрлі; міндетті шешімдерді білікті маманнан нақтылаңыз.

382-бап бұл кірісті мүліктік кіріс деп атайды

Жалға беруші алдымен кірістің қай бапқа кіретінін қарайды. Осы файлдағы мүліктік кіріс — тұрғын үйді жалға беруден түскен кіріс. Дара кәсіпкер емес жеке тұлға тұрғын үйді салық агенті емес тұлғаға жалға берсе, ол кіріс салық салуға жататын мүліктік кіріс. Бұл 2025 жылғы 18 шілдедегі № 214-VIII Салық кодексінің 382-бабында, 1-тармақтың 2) тармақшасында тұр. Жалға алушы салық агенті болса, кіріс сол тармақшаға кірмейді.

382-баптың 4-тармағы бұл параграфты дара кәсіпкердің 393-бап бойынша кірісіне қолданбайды. Кәсіпкердің кірісі 412-баптың 1-тармағының 1) тармақшасында басқа декларацияда есептеледі. Осы көшірме сол декларация емес.

382-баптың 5-тармағы кіріс түзілмейтін жағдайларды мүлікті өткізу және оны жарғылық капиталға салым ретінде беру деп жазады. Жалға беру сол тізімде жоқ. Тұрғын үйді салық агенті емес тұлғаға беру 1-тармақтың 2) тармақшасындағы мүліктік кіріс болып қалады.

Жазбаша шарт пен өткен айдың қолхаты папкада тұрса да, кіріс жылы жабылған соң олар декларацияны алмастырмайды. Жалға беруші тапсырылған кірістер мен мүлік туралы декларацияның көшірмесін пәтердің жанына қояды. Жалдау ақысын өзгерту парағы жаңа айлық ақыны көрсетеді. Айлық қолхат төленген айдың ізі. Коммуналдық файл тұрғын үй төлемдерін кім төлейтінін жазады. Үшеуі де өз қағазында қалады.

Жалға беру кірісі қай декларацияда есептеледі?

Мүліктік кіріске жеке тұлға дербес салық салады: кірісті өзі декларацияда көрсетеді. 405-баптың 1-тармағының 1) тармақшасы мүліктік кірісті жеке тұлға дербес салық салатын кірістердің қатарына қояды. Келесі 2) тармақша дара кәсіпкердің кірісін бөлек атайды. Жалға беруден түскен мүліктік кіріс бірінші қатарда қалады, кәсіпкердің кірісі екіншісінде.

405-бап кірістің түрін атайды, ал қай парақта есептелетінін 412-баптың 1-тармағы ажыратады. 1) тармақша бойынша дара кәсіпкердің кірісі кәсіпкерлік қызмет бойынша жеке табыс салығының декларациясында есептеледі. 2) тармақша бойынша қалған дербес салық салынатын кірістер, соның ішінде осы жалға беру, кірістер мен мүлік туралы декларацияда есептеледі. Кәсіпкердің декларациясы мен осы көшірме екі бөлек қағаз.

416-баптың 1-тармағы жеке тұлғаның үш декларациясын атайды: кірістер мен мүлік туралы декларация, кәсіпкерлік қызмет жөніндегі жеке табыс салығы бойынша декларация және активтер мен міндеттемелер туралы декларация. Осы көшірме — біріншісі. Қалған екеуі басқа қағаз. 416-баптың ашық беті 2026 жылғы 22 қазанда тексерілген.

417-баптың 1-тармағының 3) тармақшасы декларацияны кім ұсынатынын айтады. Резидент-жеке тұлға кірістер мен мүлік туралы декларацияны, кәсіпкерлік қызметтен түскен кірісті қоспағанда, дербес салық салынатын кіріс алғанда ұсынады. Осы жалға беру сол кірістің ішінде. Папкаға салынатын дана — сол декларацияның тапсырылған көшірмесі.

417-баптың 8-тармағы декларацияны ұсынбауды осындай кірістің және сол баптағы мүлік пен міндеттеменің жоқ екенін растау деп есептейді. Папкадағы қағаз — тапсырылған көшірме. Бос үлгі мен толтырылмаған бет сол көшірме емес.

Қаржы министрінің 2021 жылғы 13 қыркүйектегі № 927 бұйрығындағы А3 жолы осы кірісті сипаттайды: салық агенттері болып табылмайтын тұлғаларға мүлікті жалға беруден дара кәсіпкер болып табылмайтын жеке тұлғаның алған кірісі. Жолдың түсіндірмесі бұрынғы кодекстің 331–335-баптарын атайды. 2025 жылғы кодексте сол кірістің орны — 382-бап. Нысанның нөмірі бұл баптың аты емес. Папкадағы көшірме 331–335-баптардың атымен аталмайды.

Тапсырылған көшірменің аты — кірістер мен мүлік туралы декларация. Сол көшірмеде қай кіріс жылы, осы пәтердің жалға беру кірісі және тапсырылғанының белгісі тұрады. Бос бет, чаттағы «тапсырдым» деген жол және айлық қолхат сол белгінің орнын баспайды.

Тапсырылған көшірме басқа қағаздан бөлек

Пәтер файлында бірнеше парақ қатар жатуы мүмкін. Бір жақта сол кіріс жылдың тапсырылған көшірмесі тұрады: декларацияның аты, осы пәтердің жалға беру кірісі және тапсырылғанының белгісі. Қолхат ақшаның келген айын көрсетеді. Қосымша келісім жаңа айлық ақыны көрсетеді. Коммуналдық парақ төлемді кім төлейтінін жазады. Бос үлгі, чаттағы бір жол және e-Salyq чегі тапсырылған белгі емес.

Қол қойғанға дейінгі шарт чек-листі де осы көшірме емес. Ол шарттың өрістерін жинайды. Жалға беру кірісінің тапсырылған декларациясы сол тізімнің орнына қойылмайды.

Көшірме пәтердің жанында қалады

Сол кіріс жылдың тапсырылған көшірмесі пәтердің жанында тұрады. Онда декларацияның аты, қай кіріс жылы, осы пәтердің жалға беру кірісі және тапсырылғанының белгісі бар. Осы бет теңге сомасын, мөлшерлемені, пайызды және мерзімді белгілемейді. Қолхат, жалдау ақысын өзгерту парағы және коммуналдық файл өз қағазында қалады.

IziRento сол көшірмені пәтердің жанында сақтайды. Декларацияны салық органына жібермейді және мөлшерлеме есептемейді. Ол салық агенті де, бухгалтер де, жалдаудың тарабы да емес.