Жазбаша қосымша келісім, мерзім өрістері және қолтаңба жолдары бар инфографика

Жалдау шартының мерзімін ұзарту: жазбаша келісім және файлдағы көшірме

2026 ж. 5 қараша•7 мин оқу•Мақала•Leonid Gorok

30 секундтагы басты ой

Қазақстанда тұрғын үйді жалдау мерзімін ұзарту үшін жаңа шарт жасау міндетті емес. ҚР Азаматтық кодексінің талаптарына сәйкес, мерзімді өзгерту жазбаша қосымша келісім арқылы ресімделеді. Ауызша келісімдер дау кезінде нақты дәлел бола алмайды. Құжатта жаңа даталар мен негізгі шартқа сілтеме көрсетіліп, оған екі тарап қол қояды. Келісімнің бір түпнұсқа данасы міндетті түрде жалға берушіде сақталуы қажет.

Егер жалдау мерзімі аяқталып, тараптар оны ұзартқысы келсе, мұны міндетті түрде жазбаша бекіту қажет. Ауызша «тағы бір жылға қала бер» немесе «бұрынғы шарттармен жалғастырамыз» деп келісе салу дау туындаған жағдайда шарт талаптарының өзгергенін заңды түрде дәлелдеуге жеткіліксіз. ҚР Азаматтық кодексінің 402-бабына сәйкес, егер негізгі шарт жазбаша жасалса, оған енгізілетін кез келген өзгеріс те (соның ішінде мерзімді ұзарту) міндетті түрде жазбаша формада болуы тиіс.

Мерзімді ұзарту үшін толық көпбеттік шартты басынан бастап қайта жазудың қажеті жоқ, тек бір беттен тұратын қосымша келісім (addendum) жасау жеткілікті. Бұл қадам жалға берушіні де, жалға алушыны да келешектегі түсініспеушіліктерден қорғайды. Егер сіз алғашқы құжатты дайындау барысында жалдау шартын жасау чек-листіне сүйенген болсаңыз, сол негізгі құжаттағы маңызды талаптар (мысалы, коммуналдық төлемдерді кім төлейді, жөндеу жұмыстарын кім жүргізеді, үй жануарларын ұстау тәртібі қандай) күшін жоймайды, тек уақыт шеңбері ғана өзгереді.

Ескерту: IziRento — операциялық жұмысқа арналған бағдарлама, заң кеңесі емес. Жергілікті жалдау ережелері әртүрлі; міндетті шешімдерді білікті маманнан нақтылаңыз.

Неліктен жаңа шарт жасаудың орнына қосымша келісім жеткілікті?

ҚР Азаматтық кодексінің 558-бабы бойынша мүліктік жалдау шарты құжатта белгіленген мерзімге жасалады. Бұл мерзімді өзгерту үшін тараптардың өзара нақты келісімі қажет. Практикада заңгерлер мен тәжірибелі жалға берушілер қолданыстағы шартқа бір беттік қосымша келісім жасасуды ұсынады. Толыққанды жаңа шарт жасау көп уақытты талап етеді: тараптар барлық ережелерді қайтадан оқып шығуға, әрбір тармақты қайта талқылауға мәжбүр болады. Ал қосымша келісім уақытты үнемдейді және негізгі шарттағы барлық пайдалы ережелерді сол күйінде сақтап қалуға көмектеседі.

Ең бастысы — бұл құжат негізгі жалдау шартының ажырамас бөлігі болып саналады. Ол тек мерзімге қатысты даталарды жаңартып қоймай, бұрынғы бекітілген барлық шарттардың (мысалы, үйді пайдалану тәртібінің, төлем күндерінің) сол қалпында қалуын және заңды түрде жалғасуын қамтамасыз етеді.

Қосымша келісім мен жаңа шартты салыстыратын карталар — Қосымша келісім өрістерін салыстырыңыз

Қосымша келісім парағындағы маңызды өрістер

Өріс	Не жазылады	Неге керек
Құжат атауы мен күні	«Негізгі жалдау шартына қосымша келісім» деп толық жазылып, оның астына құжатқа қол қойылған нақты күн (күні, айы, жылы) мен орын (қала атауы) көрсетіледі.	Құжаттың ресми статусын, қандай мақсатта жасалғанын және оның жасалған уақытын дәл анықтайды. Күн көрсетілмесе, оның қашан күшіне енгені белгісіз болады.
Негізгі шартқа сілтеме	Бастапқы шарттың жасалған күні, тіркеу нөмірі (егер болса) және оның толық атауы нақты көрсетіледі.	Қай құжатқа өзгеріс енгізіліп жатқанын нақтылайды. Бұл жолсыз қосымша келісімнің ешқандай заңды тірегі болмайды.
Тараптардың деректері	Жалға беруші мен жалға алушының толық аты-жөні, ЖСН, жеке куәлік нөмірлері. Құжат жаңарған болса, жаңа деректер жазылады.	Өзгерісті кім бекітіп жатқанын заңды түрде растайды және болашақта тұлғаны сәйкестендіру кезінде қателіктердің алдын алады.
Жаңа мерзім	Ұзартылып отырған жалдаудың нақты басталу және аяқталу датасы. «Тағы бір жылға» демей, мысалы, «2026 жылдың 1 желтоқсанына дейін» деп жазылуы тиіс.	Мерзімге қатысты дауларды толығымен жояды. Тараптар пәтердің қашан босатылатынын немесе қайта қаралатынын нақты біледі.
Қолтаңбалар	Екі тараптың өз қолымен қойылған қолтаңбалары және аты-жөнінің толық жазылуы (расшифровка).	Келісімге толыққанды заңды күш береді. Қолтаңбасыз құжат жай ғана қағаз болып саналады.

Нөмірленген ұзарту қадамдары солдан оңға — Ұзарту қадамдарын ретімен орындаңыз

Ұзартуды рәсімдеу және көшірмені сақтау реті

Мерзімді ұзартуды жүйелі түрде рәсімдеу және құжаттаманың дұрыстығын қамтамасыз ету үшін жалға беруші келесі нақты қадамдарды орындауы қажет.

Ұзарту құжатын дайындау және сақтау қадамдары

Негізгі шартты тексеру
Бастапқы құжаттағы мерзімнің дәл қашан аяқталатынын және ұзарту немесе бұзу шарттары қалай жазылғанын мұқият қарап шығыңыз. Қосымша келісімде негізгі шартқа (оның күні мен нөміріне) дұрыс әрі қатесіз сілтеме жасалуы керек. Сонымен қатар, бастапқы құжатта көрсетілген ескерту мерзімдеріне (мысалы, шартты ұзарту туралы ниетті бір ай бұрын білдіру) назар аударыңыз.
Қосымша келісімді толтыру
Кестеде көрсетілген барлық маңызды өрістерді қамтитын бір беттік құжатты дайындаңыз. Құжатқа жаңа мерзімнің басталу және аяқталу күндерін нақты сандармен және сөзбен қатесіз жазыңыз. Егер жалға алушының байланыс телефондары немесе жеке куәлігі өзгерген болса, оларды да осы құжатта жаңартып көрсеткен дұрыс.
Екі данада қол қою
Құжатты кемінде екі түпнұсқа данада (жалға беруші мен жалға алушы үшін бөлек) басып шығарыңыз. Екі тарап та қатысып, оған көк сиялы қаламмен бірдей уақытта қол қойғаны абзал. Бір данасы міндетті түрде жалға алушыға беріледі, бұл оның тұру құқығын растайтын заңды кепілі болып табылады.
Көшірмені жалға берушінің файлында сақтау
Өзіңізде қалған түпнұсқаны басқа маңызды құжаттармен бірге сенімді папкада ұстаңыз. Құжатты абайсызда жоғалтпас үшін оның сандық көшірмесін (сканерлеп немесе сапалы суретке түсіріп) жасап, жұмыс кеңістігінде арнайы файл ретінде сақтап қойған дұрыс. Бұл кез келген уақытта құжатты телефоннан ашып қарауға мүмкіндік береді.

Егер ұзартумен қатар басқа да талаптар (мысалы, үй жануарларын ұстау ережесі, жөндеу міндеттемелері немесе төлем шарттары) өзгерсе, оларды міндетті түрде осы құжатқа енгізіңіз. Барлық жаңа өзгерістер бір жазбаша құжатта бекітілгенде ғана толық заңды күшке ие болады.

Ауызша келісіммен шектелмеңіз

Қосымша келісім парағы толық толтырылып, оған екі тарап бірдей қол қойғанда ғана ұзарту процесін толық аяқталды деп санауға болады. Тұрғын үй қатынастары туралы заңның 24-бабына сай, тұрғын үйді жалдау қатынастары жазбаша түрде жасалған шарт бойынша жүзеге асады. Ауызша уәделер даулы жағдайда, әсіресе тараптардың бірі келісімнен бас тартқан кезде толыққанды заңды дәлел бола алмайды.

Көп жағдайда тараптар келісім мерзімін ауызша белгілеп, кейін бір-бірін дұрыс түсінбей қалады. Мысалы, сіз пәтерді қараша айына дейін деп ойлайсыз, ал жалға алушы көктемге дейін келістік деп есептеуі мүмкін. Осындай олқылықтардың алдын алу үшін әрқашан жазбаша құжатқа сүйеніп, оның көшірмесін жоғалтпай сақтаңыз. Файлдарды, соның ішінде шарттарды, қабылдау-тапсыру актілерін және қосымша келісімдерді жүйелі түрде IziRento сияқты платформаларда сандық форматта ұйымдастыру қағаз құжаттардың бүліну немесе көшу кезінде жоғалу қаупін толықтай сейілтеді.

Жазбаша дәлел таңдалған шешім торлары — Ауызша уәдеге емес, жазбаша дәлелге сүйеніңіз

Құжаттарыңызды сенімді сақтаңыз

IziRento платформасы жалдау шарттары мен қосымша келісімдердің сандық көшірмелерін бір қауіпсіз кеңістікте ұйымдастыруға көмектеседі.

Жұмыс орнын ашу

Тұрғын үй жалдау шартының мерзімін жазбаша қалай ұзарту керек: қосымша келісімде не жазылады, кім қол қояды және қай түпнұсқа көшірме файлда қалады.

Жиі қойылатын сұрақтар

Толық шартты қайта жазу міндетті ме?

Жоқ, толық шартты қайта жазу міндетті емес. ҚР Азаматтық кодексінің талаптарына сәйкес, ескі шарттың күшін жойып, орнына көлемді жаңасын жасаудың қажеті жоқ. Тек қолданыстағы құжатқа мерзімді өзгертетін бір беттік қосымша келісім (addendum) жасау жеткілікті. Бұл бастапқы құжаттағы барлық дұрыс жұмыс істеп тұрған ережелерді сақтап қалуға көмектеседі.

Ауызша ұзартудың жалға беруші үшін қандай қаупі бар?

Егер тараптар арасында келіспеушілік туындаса, ауызша ұзартудың нақты мерзімін немесе басқа шарттарын заңды түрде дәлелдеу өте қиынға соғады. Бұл жағдайда жалға берушінің қолында пәтерді жалға беру мерзімін растайтын жазбаша құжат болмайды. Егер жалға алушы пәтерді босатқысы келмесе немесе керісінше, ескертусіз көшіп кетсе, жазбаша дәлелдің жоқтығы дауды шешу процесін барынша күрделендіреді.

Дереккөздер

Келесі қадамдар

Ұқсас мақалалар