Yaşayış kirayəsinə xitam xəbərdarlığı: ev sahibinin faylı

Yaşayış kirayəsi müqaviləsi qovluqda artıq dura bilər. Son şifahi deyilibsə, qovluqda hələ yazılı xitam xəbərdarlığı və bu kağızın digər tərəfə çatdığını göstərən iz yoxdur; iş elə bu iki vərəqdən başlayır. «Ayın sonunda çıx» həmin xəbərdarlıq deyil. Bu səhifə müqavilə sənədlərinin siyahısı, aylıq kirayə haqqının əlavə razılaşması və ərin və ya arvadın notariat razılığı deyil.

Qeyd: IziRento əməliyyat proqramıdır, hüquqi məsləhət deyil. Yerli kirayə qaydaları fərqlidir; məcburi qərarları ixtisaslı mütəxəssisdən dəqiqləşdirin.

Qovluqda müqavilə var, son isə hələ yazılı vərəq deyil

Yaşayış kirayəsinin sonu üçün müqavilənin yanına bir-biri ilə bağlı iki vərəq qoyulur. Birincisi yazılı xitam xəbərdarlığıdır. Mülki Məcəllə həmin kağızı ləğvə dair bildiriş adlandırır: müqaviləni birtərəfli qaydada bitirmək barədə yazılı vərəq. İkincisi çatdırılma izidir, yəni bu vərəqin digər tərəfə çatdığını göstərən qeyd. Ev sahibi Məcəllədə kirayəyə verən, mənzildə qalan tərəf isə kirayəçidir.

Açıq mətnin 690.1-ci maddəsi ləğvə dair bildirişin yazılı formada verilməli olduğunu deyir. 690.2-ci maddə ləğv üçün əsasların bildirişin özündə göstərilməli olduğunu əlavə edir. 692.3-cü maddə kirayəyə verənin əsaslı mənafeləri kimi yalnız bildirişdə göstərilmiş əsasları qəbul edir, bir şərtlə ki, onlar sonradan yaranmasın. Əsas danışıqda qalsa, vərəqdə görünmür.

Çatdırılma izi məcburi poçt blankı deyil. 324.1-ci maddə əqdi iradə ifadəsi sayır; xitam da bu iradəyə daxildir. 325.1-ci maddə qəbul tələb olunan iradə ifadəsinin başqa tərəfə çatdığı andan etibarlı olduğunu deyir. 325-ci və 690-cı maddələr poçt növünü, dövlət rüsumunu və gecikmə faizini adlandırmır. İkinci vərəqdə çatdığı tarix, kağızı qəbul edən, verilmə üsulu və qalan iz durur: nüsxədəki imza və ya kağızın çatdığını göstərən başqa yazılı iz.

Bu vərəq 33-cü fəslin içindədir. Fəsil əmlak kirayəsi adlanır. 675-ci maddəyə görə kirayəyə verən əşyanı kirayəçinin istifadəsinə verir, kirayəçi isə bunun üçün kirayə haqqı ödəyir. Yaşayış otağı da bu fəsildə kirayəyə verilir. 34-cü fəsil icarədir və bu vərəq deyil. 25 dekabr 2026-cı ildə qüvvəyə minməsi nəzərdə tutulan 700.4 dəyişikliyi də bu vərəqin mətni deyil: 700-cü maddə icarəyə aiddir.

Depozit sübutu, təhvil-təslim aktı, sayğac göstəricisi, kommunal qəbzlər və gəlir bəyannaməsinin surəti ayrı kağızlardır. Onlar xitam vərəqinin sətri deyil. Depozitin şərtləri, sayğac göstəricisi və gəlir bəyannaməsinin surəti öz qovluqlarında qalır.

Boş vərəqdən əvvəl iki hal və maddə cümləsi

Boş vərəqin tarix sətri gün sayı deyil. Müddət və hədd günə, manata və faizə çevrilmir; öz maddəsinin cümləsi kimi qalır. 689.1 və 689.2 eyni son deyil. Müqavilədə müddət yazılıbsa, 689.1 tətbiq olunur. Müddət yazılmayıbsa, bildiriş 689.2 ilə 690-a gedir.

«689.1. Kirayə müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərinə müqavilənin bağlandığı müddət bitdikdə xitam verilir.» Müqavilədə müddət yazılıbsa, son bu cümləyə düşür. Tarixin müqavilədə olması yazılı xəbərdarlığı özü əvəz etmir.

«689.2. Əgər kirayə müqaviləsində müddət müəyyənləşdirilməyibsə, kirayə hüquq münasibətlərinin istənilən iştirakçısı bu Məcəllənin 690-cı maddəsinin göstərişlərinə uyğun olaraq müqavilənin ləğvinə dair bildiriş verə bilər.» Müddət yazılmayıbsa, bildiriş 690-cı maddəyə görə verilir. Bu iki hal bir-birini əvəz etmir.

Yaşayış otağı üçün ayrıca cümlə 691.2-dir və o, hər təqvim sonuna məcburi qayda deyil. «691.2. Yaşayış otaqlarının kirayəsi müqaviləsi üzrə hüquq münasibətlərində müqavilənin ləğvinə yalnız o halda yol verilir ki, müqavilənin ləğvinə dair bildiriş növbəti aydan sonrakı ayın axırı üçün qüvvəyə minməklə təqvim ayının birinci iş günü verilsin.» 691.1 torpaq, otaqlar və reyestrdəki gəmilər üçündür və haqqın necə sayılmasından asılıdır. 691.4 daşınar əşyalara aiddir, o cümlədən «ən geci yeddi gün» ifadəsi; yaşayış otağına bağlanmır.

Bəzi xəbər yazıları «üç ay»ı evin ölçüsü və maddə nömrəsi olmadan ümumi müddət kimi çap edir. Açıq mətndə bu uzatma 692.4-ün içindədir. «692.4. Kirayəyə verən özünün yaşadığı və ən çoxu iki mənzildən ibarət olan yaşayış binasında mənzilin kirayəsi haqqında müqavilə üzrə hüquq münasibətlərini bu Məcəllənin 692.1-ci maddədə nəzərdə tutulan şərtlər olmadıqda da ləğv edə bilər. Bu halda müqavilənin ləğvinə dair xəbərdarlıq müddəti üç ay uzadılır. Bu, kirayəyə verənin özünün yaşadığı mənzil çərçivəsində yaşayış otağının kirayəsi haqqında müqavilə üzrə hüquq münasibətlərinə müvafiq surətdə tətbiq edilir.»

691.3 bir rəqəmə və ya «üç ildən sonra üç ay»a yığılmır. Maddənin içindəki 691.1.3 və 691.3-cü istinadı da cümlənin parçasıdır. «691.3. Müqavilənin ləğvinə dair xəbərdarlıq edilməsinin bu Məcəllənin 691.1.3 və 691.3-cü maddələrində göstərilmiş və kirayəçi tərəfindən gözlənilməli olan müddətləri kirayəlik əşya verildikdən üç, altı və doqquz il sonra kirayəçinin xeyrinə müvafiq surətdə üç ay uzadılır. Müqavilənin ləğvinə dair xəbərdarlıq müddətləri kirayəçi üçün dəyişilməz qalır. Müqavilənin ləğvinə dair xəbərdarlıq edilməsinin kirayəyə verən tərəfindən gözlənilməli olan müddətlərinin qısaldılmasına əsas verən razılaşmaların qüvvəsi yoxdur.»

692.9 bəzi otaqları bu qaydanın xaricinə çıxarır: yalnız müvəqqəti istifadə; ev sahibinin öz mənzilində ailəyə uzun müddətə verilməmiş mebellə hissə; tələbə və gənclər yataqxanası; bağlanarkən təyinatı deyilmiş kurort otağı; hüquqi şəxsin vəzifə üzrə verdiyi otaq.

690.3 etirazvermə imkanını, formasını və müddətini vaxtında göstərməyi tələb edir. 696.5 etirazı yazılı istəyir. 696.6-dakı «bir ay» ev sahibinin xəbərdarlıq müddəti deyil. O, kirayəçinin etiraz müddətidir: münasibətlərin başa çatmasına ən geci bir ay qalmış, yaxud şikayət vermək hüququ barəsində izahdan bir ay sonra etiraz bildirilməzsə, kirayəyə verən davam etdirməkdən imtina edə bilər.

Xəbərdarlığın sahələri və çatdırılma izi

Cədvəl iki boş vərəqdir; gün, manat və faiz sütunu yoxdur. Etiraz kirayəçinin xitamla razılaşmamasını yazılı bildirməsidir və 696-nın mətni ilə yazılır. Çatdırılma izi kağızın çatdığı anı saxlayır. 325 və 690 məcburi zərf forması, rüsum və faiz vermir.

Vərəqlər müqavilənin yanında qalır

Müqavilə hansı halın olduğunu özü göstərir. Vərəq tərəflərin öz müqaviləsindən gəlir, müddət maddə cümləsi kimi düşür və iz müqavilənin yanında qalır.

İş bitir, artıq imzalanmış yaşayış kirayəsi müqaviləsinin yanında iki vərəq olanda. Xəbərdarlıqda kirayəyə verən və kirayəçi, yaşayış otağının ünvanı, vərəqin tarixi, əsaslar bu vərəqdə yazıldığı kimi və yaşayış otağı üçün etiraz sətri 696 mətni ilə durur. Çatdırılma izində kağızın çatdığı tarix, qəbul edən, verilmə üsulu və qalan iz durur. Müddət vərəqə gün, manat və ya faiz kimi köçürülmür. Müqavilə sənədlərinin siyahısı, aylıq haqqın əlavə razılaşması və ərin və ya arvadın notariat razılığı ayrı kağızlardır. IziRento hər iki vərəqi saxlayır və xəbərdarlığı göndərmir.