Kirayə mənzilində cari və əsaslı təmir: ev sahibinin faylı

Kirayə davam edərkən özəl mənzilin qovluğunda iki hesab-faktura hələ bir qalaqdadır: biri binanın istismar, qulluq və təmizləmə işinə aiddir, o biri əşyanın saxlanması və ya bərpası üçündür. Qovluq hansı kağızın hansı sətir olduğunu göstərmir. Mülki Məcəllənin 680.1-ci bəndi kirayəyə verəni, kirayəçinin əşyanın saxlanması və ya bərpası üçün çəkdiyi zəruri xərci ödəməyə borclu edir. 680.1.1 isə binanın istismar, qulluq və təmizləmə xərclərini həmin ödənişdən kənarda saxlayır. Vərəqin iki sətri elə bu iki xərcdir. Təhvil-təslim aktı, sayğac göstəricisi və xitam xəbərdarlığı bu vərəq deyil.

Qeyd: IziRento əməliyyat proqramıdır, hüquqi məsləhət deyil. Yerli kirayə qaydaları fərqlidir; məcburi qərarları ixtisaslı mütəxəssisdən dəqiqləşdirin.

680-ci maddə kirayə davam edərkən nəyi ayırır

Mətn 28 dekabr 1999-cu il tarixli 779-IQ nömrəli Qanunla təsdiq edilmiş Mülki Məcəllədir. 680.1 belə durur: «Kirayəyə verən kirayəyə verilmiş əşyanın saxlanması və ya bərpası üçün kirayəçinin çəkdiyi zəruri xərclərin əvəzini ona ödəməyə borcludur.» Ödənilən xərclərdən kənarda qalanlar 680.1.1-də ayrılıb: «binaların, qurğuların və ya nəqliyyat vasitələrinin kirayəsi halında - istismar, qulluq və təmizləmə xərcləri». Eyni iki cümlə Mülki Məcəllədə də durur. Maddədə faiz, manat rəqəmi və müddət yoxdur. Birinci sətir binanın istismar, qulluq və təmizləməsidir, ikinci sətir isə əşyanın saxlanması və ya bərpası üçün zəruri xərcdir.

33-cü fəsil «Əmlak kirayəsi» adlanır. Maddə 675 müqaviləni belə müəyyən edir: kirayəyə verən əşyanı kirayəçinin istifadəsinə verməyi, kirayəçi isə bunun üçün kirayə haqqı ödəməyi öhdəsinə götürür. Yaşayış mənzili bu fəsildə kirayə sözü ilə gedir. Qovluqdakı müqavilə 33-cü fəslin əmlak kirayəsidir.

Maddə 676.0.1 və 676.0.4 vəzifəni bütün kirayə müddətinə yayır. Kirayəyə verilən əşya kirayəçinin istifadəsi üçün yararlı vəziyyətdə qalmalıdır. Yaşayış otağı elə vəziyyətdə olmalıdır ki, ondan istifadə istifadəçilərin həyatına və sağlamlığına vicdanlı kirayəyə verən üçün aşkar təhlükə törətməsin. Vərəq bütün kirayə müddəti boyu saxlanılır. Bu iki bənd üçüncü sətir açmır və məbləğ də, müddət də yazmır.

Bu iki sətir qovluqdakı başqa kağızların yerini tutmur. Müqavilənin sənəd paketi tərəfləri və kirayə şərtini saxlayır. Depozit faylı depozitin sübutunu saxlayır. Təhvil-təslim aktı mənzilin təhvil vəziyyətini yazır. Sayğac göstəricisi həmin andakı rəqəmi saxlayır. Kommunal qəbz xidmət haqqının kağızıdır.

Kirayə gəlirinin bəyannaməsi vergi sənədidir. Aylıq haqqın dəyişməsi əlavə razılaşmadır. Ərin və ya arvadın notariat razılığı kirayəyə vermədən əvvəl durur. Qeydiyyatdakı yetkin ailə üzvünün razılığı ayrıca nüsxədir. Xitam xəbərdarlığı müqavilənin bitməsini bildirir.

Özəl sətir ilə sosial kirayənin cütlüyü

Sətirləri yazmazdan əvvəl iki yer yan-yana görünməlidir. Özəl vərəqin sətirləri 680.1.1 və 680.1-in sözləridir. Mənzil Məcəlləsinin VIII fəsli isə yaşayış sahəsinin sosial kirayəsidir və cütlüyü orada saxlayır.

Hansı xərc sətir açmır

Kirayəyə verən qüsurun aradan qaldırılmasını gecikdirəndə kirayəçi qüsuru özü aradan qaldıra bilər və çəkdiyi zəruri xərclərin əvəzini tələb edə bilər. Bu, maddə 677.1.3-dür. Hesab-faktura istismar, qulluq və təmizləmə sətirinə düşmür. O, saxlanma və ya bərpa sətirində qalır və həmin sətir 677.1.3-ü adlandırır. Bənd məbləğ yazmır və müddət də göstərmir.

Maddə 680.2 digər xərcləri, o cümlədən yaxşılaşdırmanı, özgə işlərini tapşırıqsız aparmaq qaydaları ilə həll edir. Yaxşılaşdırma ikinci sətirin avtomatik ödənişi deyil və üçüncü tarif də deyil. 680.1.2 heyvanın qulluq və bəsləmə xərcidir. Bu xərc mənzil vərəqinə keçmir.

Maddə 682-yə görə kirayəçi kirayəyə götürdüyü əşyanın müqavilə üzrə istifadəsi nəticəsində dəyişməsi və ya pisləşməsi üçün məsuliyyət daşımır. Adi aşınma ayrıca təmir sətri açmır. Maddə 679 kirayəyə verilmiş əşyanın yüklülüklərini, dövlət vergilərini və yerli vergiləri, ayrı razılaşma yoxdursa, kirayəyə verənə qoyur. Bu, vergi dərəcəsi deyil və təmir sətri də deyil. 679 faiz yazmır.

Həmin Mülki Məcəllə səhifəsində 34-cü fəsil maddə 700-dən başlayır. 708.2 torpaq sahəsində yaşayış və təsərrüfat binalarının, yolların, arxların, drenajın və hasarların adi təmirini həmin sahəni götürən şəxsin hesabına yazır. 748-1.7 lizinqdə texniki xidmət və təmir vəzifəsini tərəflər arasında bölür. İstehsal və təsərrüfat kirayəsi haqqında qanunun 7-ci maddəsi əmlakı tam bərpa və təmir etmək vəzifəsini bölür. Bu müddəaların heç biri yaşayış kirayəsinin vərəqi deyil. Bu vərəqdə yaşayış mənzili kirayə adlanır.

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsi, 29 iyun 2012-ci il tarixli 392-IVQ nömrəli Qanun, 3.0.18 və 3.0.19-cu maddələrdə tikinti obyektinin təmirini tikinti fəaliyyəti üçün müəyyən edir. Bu maddələr vərəqin iki sətirini doldurmur. Mənzil Məcəlləsinin 29.3-cü maddəsi mülkiyyətçinin öz yaşayış sahəsinin və ümumi əmlakın saxlanması yüküdür. 136-cı maddə ümumi əmlakın saxlanma haqqına aiddir. İkisi də binanın yüküdür, mənzilin iki sətirli hesab-fakturası deyil.

Maddə 680 işlərin siyahısını vermir. Ali Məhkəmə Plenumunun 16 oktyabr 1992-ci il səhifəsi öz başlığında qüvvədən düşdüyünü yazır. Həmin mətn bu vərəqin qaydası deyil. Kommersiya Kollegiyasının 2 sentyabr 2026-cı il qeydi qeyri-yaşayış sahəsinə aiddir: 680 orada saxlanma və ya bərpa və yaxşılaşdırmanın tapşırıqsız aparılması kimi nəql olunur, sonra müqavilə şərti üstün tutulur. Bu, yaşayış kirayəsinin vərəqi deyil. Səhifədə məbləğ yoxdur, ona görə vərəqə məbləğ də yazılmır.

İki sətir ardıcıllıqla yazılır

Qovluq 33-cü fəslin əmlak kirayəsidirsə, iki sətir kirayə davam edərkən açılır. Ünvan vərəqdə görünür. Hesab-faktura öz sətirindən ayrılmır.

Kirayə davam edərkən qovluq belə qalır: bir sətirdə binanın istismar, qulluq və təmizləməsi 680.1.1 ilə, o biri sətirdə saxlanma və ya bərpa üçün zəruri xərc 680.1 ilə. Hər hesab-faktura öz sətirindədir, manat isə hesab-fakturada qalır. Vərəqin üzərində məbləğ, faiz və gün yoxdur. Sosial kirayənin cütlüyü bu vərəqin qaydası deyil. Təhvil aktı, sayğac, kommunal qəbz və xitam xəbərdarlığı bu vərəqin davamı deyil. IziRento vərəqi saxlayır və xərci hesablamır.