Hər tikilmiş evin arxasında nə dayandığını bilirəm
Hazır, gözəl bir evə baxanda hər şey sadə görünür. Divarlar, dam, pəncərələr, səliqəli fasad. İnsanlar köçür, mebellərini yerləşdirir və yeni həyata başlayırlar.
Lakin mən evlərə tam fərqli baxıram.
Mən o gözəl fotoların arxasında gizlənənləri görürəm. Yüzlərlə qərar, minlərlə xırda detal, aylarla çəkən əmək, düzəldilməli olan səhvlər və əvvəlcədən görülməsi mümkünsüz olan problemlər.
Mənim adım Leonid Gorok. Sahibkaram, tikinti və daşınmaz əmlakla məşğulam, indi isə həm də icarə əmlakının idarəedilməsi sistemi olan IziRento layihəsini inkişaf etdirirəm.
Hekayəm bu layihədən çox-çox əvvəl başlayıb.
Mənə qurub-yaratmağı öyrədən on iki il
2015-ci ildə azmərtəbəli tikinti işlərinə başladım. Fərdi evlər, kotteclər, bir və ikimərtəbəli binalar.
On iki tikinti mövsümü ərzində bir inşaatçının keçdiyi az qala bütün yolu qət etdim: boş torpaq sahəsindən tutmuş, tam hazır evdə qapının açarını burub "Vəssalam, yaşamaq olar" deyəcəyim ana qədər.
Və bilirsiniz, mənim üçün ən önəmlisi nədir?
Mən tikintini yalnız layihə sənədlərindən və hesabatlardan öyrənməmişəm.
Ən başlanğıcda bir çox işi öz əllərimlə görürdüm.
Bu, əvəzolunmaz bir təcrübə idi. İşi özün görəndə, başqalarının zəhmətinə fərqli yanaşırsan. Hansı işin nə qədər vaxt apardığını, çətinliklərin harada yarana biləcəyini, niyə bir üsulun işləyib, digərinin yalnız kağız üzərində qəşəng göründüyünü daha yaxşı anlayırsan.
Zaman keçdikcə proseslərin təşkili, tikintinin idarə edilməsi, podratçılar, maliyyə, satınalmalar və müddətlərlə daha çox məşğul olmağa başladım.
Lakin o ilk təcrübə heç yerə itmədi.
O, hər bir işə yanaşmamın təməlinə çevrildi: prosesi idarə etməzdən əvvəl, onun daxildən necə işlədiyini anlamağa çalış.
Tikintidə hər şeyi əvvəlcədən görmək qeyri-mümkündür. Bəzən hər şeyi xırdalığına qədər planlaşdırdığını düşünürsən, amma həyat öz düzəlişlərini edir.
Və hər dəfə çıxış yolu axtarmaq, qərar qəbul etmək və nəticəyə cavabdeh olmaq lazımdır.
Əsl təcrübə məhz belə yaranır. Kitablardan yox, minlərlə şəxsi qərardan.
Təkcə inşa etməyin yetərli olmadığı an
İllər boyu tikinti mənim əsas işim oldu. Şirkət böyüdü, layihələr artdı, təcrübə toplandı.
Tədricən yeni bir istiqamət yarandı — icarə üçün nəzərdə tutulan daşınmaz əmlak.
Başlanğıcda cəmi iki icarə obyektim var idi.
Görünüşdə hər şey çox sadədir: icarəçi tapdın, müqavilə bağladın, aylıq ödənişi alırsan.
Lakin çox keçmədən məlum oldu ki, bu zahiri sadəliyin arxasında böyük bir xırda tapşırıqlar yığını gizlənir.
Biri icarə haqqını vaxtında ödəyir. Digəri gecikdirir. Üçüncüsü pulu tam köçürmür. Haradasa kommunal ödənişləri yoxlamaq, haradasa sayğac göstəricilərini dəqiqləşdirmək, haradasa həftələr əvvəlki yazışmalarda nə barədə razılaşdığını xatırlamaq lazımdır.
Hər bir iş ayrılıqda kiçikdir.
Lakin birlikdə onlar daimi diqqət tələb edən yorucu bir rutinə çevrilir.
Ən pisi isə odur ki, hər şeyi nəzarətdə saxladığını düşündüyün halda belə, həmişə nəyisə gözdən qaçırdığın hissi səni tərk etmir.
Səkkiz yeni obyekt və hər şeyin dəyişdiyi an
Bundan təxminən iki il əvvəl o vaxt tikinti mərhələsində olan və ilkin olaraq icarə üçün nəzərdə tutulan daha səkkiz əmlak obyekti almışdım.
2026-cı ilin avqust ayında həmin obyektlər icarə portfelimə əlavə olundu.
İndi iki əvəzinə on obyektim var idi.
Məhz burada tamamilə fərqli bir reallıqla üzləşdim.
On obyekt sadəcə beş dəfə çox əmlak demək deyil.
Bu, icarəçilərlə bağlı on müxtəlif hekayə, onlarla ödəniş qrafiki, kommunal hesablar, müddətlər və cari sənədlər deməkdir.
Məlumatlar dayanmadan artırdı.
Nələrsə WhatsApp-da qalır, nələrsə Excel-ə yazılırdı. Bəzi razılaşmalar mesajlarda itir, rəqəmləri yenidən yoxlamaq lazım gəlir, ödənişləri isə əllə izləməli olurdum.
Fikir verdim ki, vaxtımın çox hissəsi biznesin inkişafına deyil, məlumatları toplayıb heç nəyi unutmamağa sərf olunur.
Bir anlıq özümü belə düşünərkən yaxaladım:
"Mən bütöv bir evin tikintisini təşkil etməyi bacarıram. Niyə hazır daşınmaz əmlakın idarə edilməsi cədvəllər və yazışmalarla sonsuz bir mübarizəyə çevrilməlidir?"
Bu sual çox şeyi dəyişdi.
Niyə öz sistemimi yaratmağa qərar verdim?
Təbii ki, bazarda daşınmaz əmlakın idarə edilməsi üçün proqramlar mövcuddur.
Amma mən fərqli yolla getmək istədim.
İşimi başqalarının "ev sahibi necə davranmalıdır" düşüncəsinə uyğunlaşdırmaq yox, məhz hər gün qarşılaşdığım real problemləri həll edəcək bir alət yaratmaq qərarına gəldim.
Nə istədiyimi dəqiq bilirdim.
Bir sistemi açıb bütün əmlakımı görmək. Hansı obyektlərin icarəyə verildiyini, hansıların boş olduğunu, kimin nə vaxt ödəməli olduğunu, borcları və kommunal hesabları dərhal anlamaq.
Müqavilələr, qəbzlər, icarəçilərin köçmə və çıxma tarixləri müxtəlif fayllarda və telefonlarda itib-batmasın.
Lazımi məlumatı hər dəfə axtarmaq məcburiyyətində qalmayım.
Bu, icarəçi üçün də rahat olsun: hesablamalarını görsün, ödəniş müddətlərini anlasın, lazımi sənədləri alsın və hər dəfə mesajlarda nə qədər və nə vaxt ödəməli olduğunu soruşmasın.
Mən elə bir sistem istəyirdim ki, orada nizam-intizam insanın daimi səyləri hesabına deyil, prosesin özünün düzgün təşkili sayəsində yaransın.
IziRento ideyası məhz belə yarandı.
IziRento — ilk növbədə özüm üçün yaratdığım sistem
Bəlkə də bir az qeyri-adi səslənir, lakin ilk və ən tələbkar istifadəçim elə özüməm.
Mən ev sahiblərinin mücərrəd problemlərini uydurmuram, onlarla hər gün öz işimdə rastlaşıram.
Hər bir funksiyanı çox sadə bir sualla qiymətləndirirəm:
"Bu, mənim həyatımı həqiqətən daha rahat edəcəkmi?"
Əgər sadə bir əməliyyat üçün beş fərqli ekran açmaq, onlarla xana doldurmaq və dəqiqələrlə vaxt itirmək lazımdırsa, deməli, nəsə səhv edilib.
Əminəm: yaxşı proqram insanı proqramçı kimi düşünməyə məcbur etməməlidir.
O, insanın məntiqini anlamalıdır.
Xüsusən də söhbət daşınmaz əmlakdan — real evlərdən, real pullardan, real insanlardan və öhdəliklərdən gedirsə.
Bir mülkiyyətçinin bircə mənzili, on evi və ya yüzlərlə obyektdən ibarət portfeli ola bilər.
Amma təməl ehtiyac dəyişməz qalır: əmlakı ilə nə baş verdiyini bilmək və heç bir vacib detalı gözdən qaçırmadığına əmin olmaq.
Mən məhz belə bir sistem yaratmaq istəyirəm.
İnşaatçı təcrübəsi mənə bir vacib dərsi öyrətdi
Tikintidə daim geri döndüyüm bir qayda var: möhkəm təməl olmadan gözəl fasadın heç bir dəyəri yoxdur.
Məncə, proqram məhsullarında da vəziyyət eynidir.
Gözəl qrafikləri və səs-küylü vədləri olan cəlbedici bir interfeys yaratmaq olar.
Lakin sistem hesablamalarda səhv edirsə, məlumatları itirirsə və ya daim əl ilə düzəlişlər tələb edirsə, o gözəlliyin heç bir mənası qalmır.
Buna görə də IziRento mənim üçün hər şeydən əvvəl etibarlılıq, aydın məntiq, dəqiqlik və gündəlik işin rahatlığıdır.
Sadəcə "mənim öz İT layihəm var" demək üçün proqram yaratmıram.
Mən istifadəsi həqiqətən zövq verən bir alət qurmaq istəyirəm. Onu açırsan və anlayırsan: "Mənə məhz bu çatmırdı".
Və əgər bu, təkcə mənə deyil, digər mülkiyyətçilərə və icarəçilərə də faydalı olacaqsa, deməli, bu ideya çəkilən əziyyətə dəyərdi.
Niyə bu bloqu yazıram?
Tikinti və daşınmaz əmlak sahəsindəki illərim mənə sübut etdi ki, ən faydalı təcrübə heç də həmişə dərsliklərdən gəlmir.
Bəzən kiçik bir praktik məsləhət insana çox baha başa gələ biləcək bir səhvin qarşısını almağa kömək edir.
Düzgün təşkil olunmuş proses bəzən ən gəlirli kommersiya təklifindən belə daha çox vaxt və resurslara qənaət edir.
Bəzən isə sadəcə oxşar problemlə artıq üzləşmiş bir insanın hekayəsini dinləmək vacibdir.
Buna görə də bu bloqda yalnız IziRento xəbərlərini deyil, həm də tikinti, icarə, obyektlərin idarə edilməsi, maliyyə və texnologiyalarla bağlı müşahidələrimi bölüşəcəyəm. İşə yarayan qərarlardan, nəticə çıxardığım səhvlərdən və nəzəriyyənin təcrübə ilə uzlaşmadığı məqamlardan danışacağam.
Özümü hər sualın cavabını bilən biri kimi göstərmək niyyətində deyiləm.
Lakin nə barədəsə yazıramsa, mövzunu dərindən anlamağa və real təcrübəyə əsaslanmağa çalışıram.
Sonda məhz o təcrübə mənə ən əsas şeyi öyrətdi: Yaxşı qərar – ən qəliz qurulmuş deyil, həqiqətən işləyən qərardır.
Boş torpaq sahəsindən — yeni ideyaya doğru
Bəzən ilk tikinti layihələrimi xatırlayıram.
Boş bir torpaq sahəsi. Ortada heç nə yoxdur. Yalnız gələcək evin necə olacağı ilə bağlı bir təsəvvür.
Sonra təməl, divarlar, dam yaranır. Tədricən ideya gerçəkliyə çevrilir.
IziRento ilə də mən tamamilə eyni hissləri keçirirəm.
Bu da bir quruculuq hekayəsidir. Sadəcə, indi kərpic, beton və tikinti materiallarını texnologiyalar, məlumatlar və proqram kodu əvəz edir.
Amma mənim üçün məğz dəyişməyib.
Mən hələ də insanların həyatını daha rahat edən şeylər yaratmaq istəyirəm.
Əvvəllər bunlar yaşamaq üçün evlər idi.
Bu gün isə həmin evləri idarə etməyə kömək edəcək bir sistemdir.
Və mən inanıram ki, zamanla IziRento bir çox mülkiyyətçi və icarəçi üçün onsuz daşınmaz əmlakla gündəlik işi təsəvvür etməyin çətin olduğu əvəzolunmaz bir alətə çevriləcək.