IziRento
Папка бо созишномаи иловагӣ, қалам ва тақвим

Чӣ тавр пули иҷораи манзилро бо созишномаи хаттӣ тағйир додан мумкин аст: қадам ба қадам

•10 дақ хондан•Мақола

Асосият дар 30 сония

Тағйир додани пули иҷора танҳо бо созишномаи хаттӣ ва мувофиқаи тарафҳо имконпазир аст, на бо паёми оддӣ дар мессенҷер. Тибқи қонунгузорӣ, маблағи иҷораро дар як сол на бештар аз як маротиба иваз кардан мумкин аст. Барои ин шумо бояд шартномаи ҷориро тафтиш кунед, ба иҷорагир пешниҳоди расмӣ фиристед ва созишномаи иловагиро дар ду нусха ба имзо расонед.

Эзоҳ: IziRento барнома барои кори амалиётӣ аст, машварати ҳуқуқӣ нест. Қоидаҳои маҳаллии иҷора фарқ мекунанд; қарорҳои ҳатмиро аз мутахассиси соҳибихтисос аниқ кунед.

«Ман ба иҷорагир дар Telegram навиштам, ки аз моҳи март пули иҷора зиёд мешавад, аммо ӯ то ҳол маблағи кӯҳнаро мепардозад.» Ин вазъияти шинос барои бисёр иҷорадеҳон аст, ки кӯшиш мекунанд масъалаҳои молиявиро зуд ҳал кунанд. Ҷавоби кӯтоҳ ин аст: шумо наметавонед пули иҷораро танҳо бо як паёми оддӣ тағйир диҳед. Тибқи қисми 5 моддаи 680 Кодекси граждании Ҷумҳурии Тоҷикистон (№ 1918), ки аз 1 июли соли 2023 эътибор дорад, тағйири маблағ танҳо бо мувофиқаи тарафҳо, дар шакли хаттӣ ва на бештар аз як бор дар як сол анҷом дода мешавад. Дар ин мақола мо муҳокима мекунем, ки чӣ тавр ин равандро қонунӣ ва бе баҳсҳои оянда анҷом додан лозим аст.

Чаро паём дар чат кифоя нест

Бисёр вақт иҷорадеҳон фикр мекунанд, ки паёми огоҳкунанда дар мессенҷер барои тағйири шартҳои пардохт кофӣ аст. Аммо қонунгузорӣ талаботи қатъӣ дорад. Мувофиқи моддаи 516 (қисми 1) Кодекси граждании нави Ҷумҳурии Тоҷикистон, тағйир ё бекор кардани шартнома танҳо бо мувофиқаи тарафҳо имконпазир аст. Ва муҳимтар аз ҳама, қисми 1 моддаи 518 талаб мекунад, ки созишнома оид ба тағйири шартнома дар ҳамон шакле баста шавад, ки худи шартнома баста шуда буд. Агар шумо шартномаи иҷораро дар коғаз бо имзои ҳарду тараф тасдиқ карда бошед, ҳама гуна тағйирот, аз ҷумла маблағи пардохт, бояд маҳз тавассути ҳуҷҷати хаттӣ — созишномаи иловагӣ ба расмият дароварда шавад. Паём дар Telegram ё WhatsApp қувваи ҳуқуқиро надорад ва иҷорагир метавонад ба таври қонунӣ пардохти маблағи кӯҳнаро идома диҳад.

Агар ин масъала ба баҳси судӣ расад, бе созишномаи хаттии имзошуда, иҷорадеҳ ҳеҷ гоҳ наметавонад исбот кунад, ки иҷорагир ба маблағи нав розӣ шуда буд. Дар натиҷа, шумо наметавонед фарқияти пулро ҳамчун қарз талаб кунед. Илова бар ин, тибқи қисми 2 моддаи 516, тағйир додани шартнома бо талаби як тараф танҳо тавассути суд ва танҳо ҳангоми вайронкунии ҷиддии шартнома ё ҳолатҳои махсуси қонунӣ мумкин аст. Аз ин рӯ, муколама ва ҳуҷҷатгузории дуруст ягона роҳи бехатар мебошад.

Ҳуҷҷатгузории хаттӣ барои иҷора
Созишномаи хаттӣ ягона ҳуҷҷати қонунӣ барои тасдиқи тағйирёбии пули иҷора мебошад.

Чанд маротиба дар як сол маблағро иваз кардан мумкин аст

Вақте ки бозори амволи ғайриманқул зуд тағйир меёбад, иҷорадеҳон мехоҳанд пули иҷораро мувофиқи нархҳои нав баланд бардоранд. Аммо дар ин ҷо маҳдудияти қатъии қонунӣ вуҷуд дорад. Мувофиқи қисми 5 моддаи 680 Кодекси гражданӣ, андозаи пардохти иҷора метавонад бо мувофиқаи тарафҳо тағйир ёбад, аммо ин амалро дар як сол на бештар аз як маротиба анҷом додан мумкин аст. Ҳатто агар иҷорагири шумо дӯсти шумо бошад ва "бо розигии дӯстона" ба баландшавии дуюм дар давоми як сол розӣ шавад ҳам, ин аз нигоҳи қоидаҳои умумии Кодекс дуруст нест, магар ин ки қонун муҳлатҳои дигареро муқаррар накарда бошад.

Барои мисол, агар шумо пули иҷораро аз 1 июли соли 2024 зиёд карда бошед, тағйироти навбатии маблағ танҳо аз 1 июли соли 2025 метавонад эътибор пайдо кунад. Ҳатто агар шумо сабабҳои асоснок (ба монанди таъмири гаронбаҳо) дошта бошед ҳам, қоидаи "на бештар аз як бор дар як сол" амал мекунад. Аз тарафи дигар, қисми 6 ҳамин модда ҳуқуқи иҷорагирро низ ҳимоя мекунад. Агар шартҳои истифодаи манзил ё ҳолати он аз сабабҳое, ки иҷорагир ба онҳо ҷавобгар нест, ба таври назаррас бад шавад (масалан, мушкилоти системавии бино), ӯ ҳақ дорад кам кардани пули иҷораро талаб намояд.

Хатои маъмул ҳангоми баланд бардоштани иҷорапулӣ

Кӯшиши ду маротиба баланд бардоштани пули иҷора дар як сол хатои ҷиддӣ аст. Ҳатто агар таваррум баланд бошад ё шумо сабабҳои асоснок дошта бошед ҳам, қонунгузорӣ ба тағйир додани маблағ бештар аз як маротиба дар 12 моҳ иҷозат намедиҳад.

Кодекси манзил ва банди шартномаро тафтиш кунед

Пеш аз омода кардани пешниҳоди хаттӣ, шумо бояд ду ҳуҷҷати асосиро аз назар гузаронед. Якум — шартномаи ҷории шумо. Дар бисёр шартномаҳои стандартии иҷора банде мавҷуд аст, ки тартиби аз нав дида баромадани пулро муайян мекунад. Масалан, он метавонад шарт гузорад, ки огоҳинома бояд 30 рӯз пеш аз тағйир додани нарх фиристода шавад. Тавре коршиносони ҳуқуқӣ маслиҳат медиҳанд, риояи банди индексатсия ва тартиби шартнома ҳатмист. Баъзе шартномаҳо метавонанд шарт гузоранд, ки пули иҷора дар давоми ду соли аввал умуман тағйир намеёбад. Дар ин ҳолат, шартнома афзалият дорад ва шумо бояд ин муҳлатро пурра риоя кунед.

Дуюм — тибқи моддаи 761 Кодекси гражданӣ, муносибатҳои вобаста ба иҷораи манзил инчунин бо Кодекси манзилии Ҷумҳурии Тоҷикистон танзим карда мешаванд. Ин маънои онро дорад, ки шумо наметавонед қоидаҳои асосии таъмини манзилро вайрон кунед. Барои оғози раванд, таърихи охирин тағйирёбии пули иҷораро тафтиш кунед. Агар аз он вақт камтар аз 12 моҳ гузашта бошад, шумо бояд то расидани муҳлат интизор шавед. Дар ин муддат тайёр кардани ҳуҷҷатҳоро оғоз кардан мумкин аст.

Санҷиши шартномаи иҷора
Пеш аз иваз кардани нарх, ҳатман бандҳои шартномаи ҷории худро мутолиа кунед.

Дар созишномаи иловагӣ чӣ бояд навишт

Созишномаи иловагӣ як ҳуҷҷати кӯтоҳест, ки ба шартномаи асосии иҷора пайваст карда мешавад. Он набояд тамоми шартномаро аз нав такрор кунад, балки танҳо он бандҳоеро, ки тағйир меёбанд, дар бар гирад. Агентиҳои амволи ғайриманқул тавсия медиҳанд, ки ҳатман маълумоти мушаххасро ба монанди намунаҳои стандартӣ дохил кунед.

Маълумоти ҳатмӣ дар созишномаи иловагӣ

МайдонЧӣ навиштанБарои чӣ
Истинод ба шартномаРақам ва санаи шартномаи асосӣБарои пайваст кардани тағйирот ба ҳуҷҷати дуруст
Маблағи навРақам ва бо ҳарф (масалан, 3 200 сомонӣ)Барои пешгирии нофаҳмиҳо дар рақамҳо
Санаи эътиборАз кадом сана маблағи нав ҳисоб карда мешавадТо ки иҷорагир бидонад, ки кай пардохти навро оғоз кунад
ИмзоҳоИмзо ва насаби ҳарду тарафБарои тасдиқи қонунии ризоияти мутақобила

Қадамҳо аз пешниҳод то квитансияи нав

Раванди тағйир додани пули иҷора бояд пайдарпай ва ҳуҷҷатгузоришуда бошад. Ин қадамҳо ба шумо кӯмак мекунанд, ки ҳама чизро қонунӣ анҷом диҳед ва дар оянда баҳсҳои нолозимро пешгирӣ намоед.

Тартиби тағйир додани пули иҷора

  1. Шартнома ва санаро санҷед

    Мутмаин шавед, ки аз тағйироти охирин як сол гузаштааст ва шартнома тартиби махсуси огоҳиро (масалан, огоҳии 30 рӯз пешакӣ) талаб намекунад.

  2. Пешниҳоди хаттӣ фиристед

    Маблағи нав (масалан, 3 200 сомонӣ ба ҷои 3 000 сомонӣ), санаи оғоз ва муҳлати ҷавобро (масалан, 14 рӯз) дар коғаз навишта, ба иҷорагир шахсан супоред ё тавассути номаи фармоишӣ равон кунед.

  3. Созишномаро омода кунед

    Матни созишномаи иловагиро дар ду нусха чоп кунед. Дар он ҳамаи маълумоти асосӣ ва бандҳои тағйирёфтаро ворид намоед.

  4. Имзо ва тақсимоти нусхаҳо

    Бо иҷорагир вохӯред ва ҳарду нусхаро имзо кунед. Як нусха дар дасти шумо мемонад ва нусхаи дуюм бевосита ба иҷорагир дода мешавад.

  5. Пардохти навро қабул кунед

    Дар санаи мувофиқашуда пардохти навро қабул кунед ва квитансияеро пешниҳод кунед, ки дар он маблағи нави тасдиқшуда ба таври равшан нишон дода шудааст.

Раванди имзои созишномаи иловагӣ
Имзои созишномаи иловагӣ дар ду нусха кафолати амнияти ҳарду тараф аст.

Агар иҷорагир хомӯш бошад ё розӣ нашавад

Баъзан иҷорагир ба пешниҳоди хаттии шумо ҷавоб намедиҳад ё бевосита рад мекунад. Дар ин ҳолат, қонунгузорӣ тартиби мушаххасро пешбинӣ намудааст. Тибқи қисми 2 моддаи 518 Кодекси гражданӣ, агар иҷорагир дар муҳлати нишондодашуда (ки дар пешниҳод ё шартнома муайян шудааст) ҷавоб надиҳад, ё рад кунад, шумо метавонед барои тағйир додани шартнома ба суд муроҷиат кунед. Агар дар пешниҳод ё шартнома муҳлати ҷавоб муайян нашуда бошад, мувофиқи қонун ин муҳлат сӣ рӯз ҳисобида мешавад.

Муҳим аст фаҳмед, ки то замони ба даст овардани мувофиқаи хаттӣ ё қарори суд, иҷорагир вазифадор аст ва ҳуқуқ дорад, ки маблағи кӯҳнаро пардохт кунад. Таҳдиди кӯчонидан аз манзил ё маҷбуран зиёд кардани талаботи молиявӣ дар ин марҳила ғайриқонунӣ аст. Мувофиқи моддаи 519 (қисми 1), ҳангоми тағйир додани шартнома ӯҳдадориҳои тарафҳо дар шакли тағйирёфта нигоҳ дошта мешаванд, аз ин рӯ тамоми расмиёт бояд қатъиян дар доираи қонун сурат гирад. Ҳатто пас аз имзо, ба шумо тасдиқи нотариалӣ лозим нест, магар ин ки шартномаи асосӣ нотариалӣ тасдиқ шуда бошад.

Ҳангоме ки ҳарду нусхаи созишномаи иловагӣ ба имзо расиданд ва шумо квитансияи аввалро бо маблағи нав додед, раванд пурра ба анҷом мерасад. Барои осон кардани идоракунии ин ҳуҷҷатҳо, платформаи IziRento ба шумо имкон медиҳад, ки шартномаи асосӣ, созишномаҳои иловагӣ ва пардохтҳои ҳар як амволро дар як ҷо бехатар нигоҳ доред. Ҳамин тариқ, шумо ҳамеша таърихи дақиқи пардохтҳоро мебинед ва медонед, ки кай муҳлати навбатии бозбинии нарх мерасад.

Фазои кории худро оғоз кунед

Шартномаҳо, квитансияҳо ва пардохтҳои иҷораро дар як ҷо идора кунед.

Вуруд ба система

Роҳнамои амалӣ барои иҷорадеҳон оид ба қонунӣ баланд бардоштани пули иҷораи манзил тавассути пешниҳоди хаттӣ ва созишномаи иловагӣ.

Саволҳои зуд-зуд

Оё тасдиқи нотариус барои созишномаи иловагӣ ҳатмист?

Не, одатан ҳатмӣ нест, магар ин ки шартномаи асосии шумо дар назди нотариус тасдиқ шуда бошад. Созишномаи иловагӣ бояд дар ҳамон шакле бошад, ки худи шартнома баста шудааст.

Агар иҷорагир ба пешниҳоди хаттӣ ҷавоб надиҳад, чӣ мешавад?

Тибқи қонун, агар дар пешниҳод ё шартнома муҳлат набошад, шумо бояд 30 рӯз интизор шавед. Агар ҷавоб набошад, масъала метавонад танҳо тавассути суд ҳал карда шавад ва дар ин муддат пардохти кӯҳна эътибор дорад.

Оё ман метавонам барои зиёд шудани хароҷоти коммуналӣ пули иҷораро дубора баланд кунам?

Тибқи қоидаи умумӣ, баланд бардоштани пули иҷора дар як сол на бештар аз як маротиба иҷозат дода мешавад, новобаста аз сабаб, магар ин ки қонун тартиби дигареро муайян накарда бошад.

Манбаъҳо

Баъд чӣ

Мақолаҳои монанд

Мавод хусусияти иттилоотӣ дорад ва машварати ҳуқуқӣ нест.