
Ижара акысын кантип жазуу жүзүндө өзгөртүү керек: кошумча макулдашуу кадам-кадамы менен
30 секунддагы башкы ой
Кыргызстанда ижара акысын көтөрүү үчүн тараптардын макулдашуусу жана жазуу жүзүндөгү кошумча макулдашуу талап кылынат. Мыйзам боюнча акыны жылына бир жолудан ашык өзгөртүүгө болбойт. Эгер бааны өзгөртүүнү чечсеңиз, алгач жалдоочуга жазуу жүзүндө сунуш жөнөтүп, макулдугун алгандан кийин баштапкы келишимдей эле формада эки нускада макулдашууга кол коюшуңуз керек.
"Марттан баштап батирдин баасы 45 000 сом болот" деп WhatsApp аркылуу гана жазып коюу кырдаалды чечпейт. Ижарачы эски сумманы төлөөнү уланта берсе, сиз аны дароо мажбурлай албайсыз. Кыргызстанда ижара акысын көтөрүү кошумча макулдашуу аркылуу гана расмий түрдө бекитилет. Тараптардын макулдугу менен мурунку түзүлгөн келишимдин шарттарына жазуу жүзүндө өзгөртүү киргизүү зарыл. Бул макалада бааны кантип туура өзгөртүү керектигин, документтерге кандай талаптар коюларын жана ижарачы жаңы баага макул болбой койгон учурда эмне кылуу керектигин карайбыз. (Кыскача маалымат: Кыргыз Республикасынын мыйзамдарында батирди ижарага алган адам «жалдоочу» деп, ал эми батирди ижарага берген адам «жалдоого берүүчү» деп аталат).
Эскертүү: IziRento — операциялык иш үчүн программа, юридикалык кеңеш эмес. Жергиликтүү ижара эрежелери ар түрдүү; милдеттүү чечимдерди квалификациялуу адистен тактаңыз.
Чаттагы билдирүү эмне үчүн жетишсиз
Көпчүлүк батир ээлери бааны мессенджер аркылуу эле билдирип коюшат да, ижарачы окуп койсо эле макул болду деп ойлошот. Бирок Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин талаптары такыр башкача. Кодекстин 411-беренесинин 1-бөлүгүнө ылайык, келишимди өзгөртүү тараптардын макулдашуусу боюнча гана жүргүзүлөт, эгерде мыйзамда же келишимде башкача каралбаса.
Ошондой эле 413-берененин 1-бөлүгү келишимди өзгөртүү жөнүндө макулдашуу баштапкы келишим кандай формада түзүлсө, так ошондой формада түзүлүшүн талап кылат. Эгер баштапкы документ кагаз жүзүндө кол коюлуп бекитилген болсо, аны жөн гана WhatsApp же Telegram аркылуу билдирүү менен өзгөртүүгө юридикалык жактан болбойт. Ижара келишимин узартууда же өзгөртүүдө кагазга басып чыгарылган макулдашуу гана чыныгы юридикалык күчкө ээ.
Көңүл буруңуз
Чаттагы билдирүү — бул кол коюлган макулдашуу эмес. Эгер сиз мессенджерден гана жазып, бирок кагаз бетинде расмий макулдашууга кол койдурбасаңыз, ижарачы мурдагы белгиленген баа менен жашай берүүгө толук укуктуу.
Ижара акысын канча жолу көтөрсө болот
Эгер сиз бааны жарым жыл мурун көтөргөн болсоңуз, азыр кайра өзгөртүүгө болобу? Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексинин 551-беренесинин 3-бөлүгү бул маселени так жөнгө салат. Ижара акысынын өлчөмү тараптардын макулдашуусу боюнча келишимде каралган мөөнөттөрдө өзгөртүлүшү мүмкүн, бирок бир жылда бир жолудан ашык эмес. Мыйзам башка минималдуу мөөнөттөрдү атайын карабаса, бул эреже сакталууга тийиш.
Ошондуктан, экинчи жолу бааны көтөрүүдө, ижарачы өзү макул болуп турса дагы, мыйзам чектөөлөрүн эске алуу керек. Келишим түзүп жатканда бул мөөнөттөрдү алдын ала сүйлөшүп алган жакшы. Ошол эле учурда, 551-берененин 4-бөлүгү боюнча, эгерде батирдин же үйдүн абалы ижарачыдан көз каранды эмес жагдайлардан улам олуттуу начарласа, мисалы, жылытуу системасы иштебей калса, жалдоочу акыны азайтууну талап кыла алат. Жеке турак жайды ижарага берүү процесси жалпысынан 609-беренеге ылайык жарандык мыйзамдар жана Кыргыз Республикасынын Турак жай кодекси аркылуу жөнгө салынат.
Келишимде акыны кайра кароо пункту бар болсо
Кээ бир учурларда баштапкы келишимдин өзүндө бааны кайра кароонун тартиби алдын ала жазылып калат. Мисалы, тараптар жыл сайын белгилүү бир күндө бааны инфляцияга жараша өзгөртүүгө макулдашып коюшу мүмкүн. Эгерде документте ушундай пункт бар болсо, сиз так ошол пункттун тартибин аткарышыңыз керек.
Башкача айтканда, келишимде көрсөтүлгөн мөөнөттө эскертүү берип, андан соң кошумча макулдашууга кол коюу үчүн документтерди даярдайсыз. Эгерде атайын пункт жок болсо, анда жалпы негизде, мыйзам чегинде сүйлөшүүлөрдү жүргүзөсүз. Үч жылга жана андан ашык мөөнөткө түзүлгөн келишимдер мамлекеттик каттоодон өтөрүн эске алыңыз. Эгер баштапкы келишим катталган болсо, акыны өзгөртүү макулдашуусун да реестрге белгилөө керекпи же жокпу, алдын ала мамлекеттик органдан тактап алган оң.
Кошумча макулдашууга эмнелерди жазуу керек
Ижара акысын өзгөртүү боюнча макулдашуу өзүнчө чоң жаңы келишим эмес, ал болгону негизги документтин ажырагыс бөлүгү катары тиркелет. Анда ашыкча сөздөрдүн, татаал юридикалык терминдердин кереги жок, болгону өзгөрүп жаткан пункттарды гана так көрсөтүү жетиштүү. Бул жерде нотариустун милдеттүү түрдө бекитиши талап кылынбайт, бирок тараптардын каалоосу боюнча күбөлөндүрсөңүз болот. Төмөнкү таблицада документке сөзсүз киргизилиши керек болгон негизги маалыматтар берилген.
| Талаа | Эмне жазуу керек | Эмне үчүн маанилүү |
|---|---|---|
| Баштапкы келишимдин реквизиттери | Негизги ижара келишиминин номерин жана түзүлгөн датасын | Бул өзгөртүү кайсы документке тиешелүү экенин так көрсөтөт |
| Тараптардын маалыматтары | Жалдоого берүүчү жана жалдоочунун аты-жөнү, паспорттук маалыматтары | Кимдер келишимди өзгөртүп жатканын расмий тастыктайт |
| Өзгөртүлүп жаткан пункт | Мурдагы 40 000 сом деген пункттун ордуна жаңы сумманы (мисалы, 43 000 сом) жазуу | Так сумманы жана төлөө валютасын юридикалык бекитүү үчүн |
| Жаңы акынын күчүнө кирүү датасы | Мисалы, "2026-жылдын 1-апрелинен баштап" | Кайсы айдан баштап жаңы сумма төлөнөрүн тактоо |
| Кол коюу жана дата | Эки тараптын колу, документтин түзүлгөн күнү | Документ юридикалык күчкө ээ болуп, күчүнө кириши үчүн |
Сунуштан тартып жаңы дүмүрчөккө чейинки кадамдар
Ишти туура уюштуруу жана келечекте талаш-тартыштарды жаратпоо үчүн бардык процессти ырааттуу аткаруу маанилүү. Бул жерде оозеки же жазуу жүзүндөгү сунуштан тартып жаңы сумманы алганга чейинки кадамдар камтылган.
Келишимди жана датаны текшерүү
Акыркы жолу баа качан өзгөртүлгөнүн карап чыгыңыз. Мыйзамдагы бир жылдык мөөнөт өткөндүгүн тактаңыз.
Келишимдин шарттарын кароо
Документте бааны кайра кароо боюнча атайын пункт, шарттар же эскертүү мөөнөттөрү бар же жок экенин аныктаңыз.
Жазуу жүзүндөгү сунуш берүү
Ижарачыга жаңы сумма, ал күчүнө кирүүчү күн жана ижарачынын жооп берүү мөөнөтү көрсөтүлгөн расмий сунушту тапшырыңыз.
Эки нускада кошумча макулдашуу түзүү
Ижарачы макул болгондон кийин, баштапкы келишимдей эле формада макулдашуу даярдап, эки тарап тең кол коюңуз.
Папкага салуу жана жаңы дүмүрчөк
Документтин бир нускасын өзүңүзгө сактап, кийинки айда жаңы суммадагы төлөм дүмүрчөгүн бериңиз.
Жалдоочу жаңы акыга макул эмес болсо же унчукпаса
Кээде сиз жазуу жүзүндө сунуш берсеңиз да, жалдоочу жооп бербей коюшу мүмкүн же жаңы баага таптакыр макул эмес экенин билдириши ыктымал. Мындай кырдаалда кандай кадамдарга баруу керек? Жарандык кодекстин 413-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык, сиз келишимди өзгөртүү же бузуу боюнча сотко кайрыла аласыз. Бирок бул үчүн белгилүү бир шарттар аткарылышы керек.
Биринчиден, сотко кайрылуу укугу ижарачы сунуштан ачык баш тартканда гана пайда болот. Экинчиден, эгер ал унчукпаса, сиз сунушта көрсөткөн мөөнөттүн ичинде жооп келбегенден кийин гана кайрыла аласыз. Ал эми мөөнөт көрсөтүлбөсө — отуз күндүк мөөнөттө жооп алынбаса гана доо арыз жазууга укугуңуз бар. Ушул отуз күндүк же келишимде көрсөтүлгөн мөөнөт бүткүчөктү, ошондой эле соттун чечими чыкканга чейин, ижарачы эски сумманы төлөөгө укуктуу. Бааны көтөрүүгө макул болбогондугу үчүн эле дароо күч менен буюмдарын чыгарып салуу мыйзамга туура келбейт. Бардык талаш-тартыштар мыйзам чегинде чечилиши керек.
Иш кагаздарында эмнелер сакталат
Бардык процедуралар бүткөндөн кийин, эки тарап кол койгон кошумча макулдашуунун бир нускасы сиздин папкаңызда баштапкы келишим менен чогуу сакталууга тийиш. Кийинки айдан баштап жаңы төлөмдү алганыңызда, атайын дүмүрчөктү же төлөм тастыктамасын так ушул жаңы баа менен берип баштайсыз. Документтерди иреттүү сактоо жана ар бир өзгөртүүнү кагазга түшүрүү келечектеги түшүнбөстүктөрдү алдын алат. IziRento платформасы ар бир объекти боюнча ижара келишимдерин, кошумча макулдашууларды жана ижара акысынын төлөмдөрүн бир жерде коопсуз сактоого жардам берип, ижара иштерин бир топ жеңилдетет.
Кыргызстанда ижара акысын мыйзамдуу түрдө көтөрүү: кошумча макулдашуунун формасы, мөөнөттөр жана ижарачы баш тарткан учурдагы кадамдар боюнча нускама.
Көп берилүүчү суроолор
Ижара акысын жылына канча жолу өзгөртүүгө болот?
Кыргыз Республикасынын Жарандык кодексине ылайык, эгерде мыйзамда башка эреже каралбаса, ижара акысын тараптардын макулдашуусу менен бир жылда бир жолудан ашык эмес өзгөртүүгө болот.
Кошумча макулдашууну нотариустан бекитүү милдеттүүбү?
Жок, батирди ижарага берүүдө кошумча макулдашууну нотариустан бекитүү милдеттүү эмес. Бирок, тараптар келечектеги тобокелдиктерди азайтуу үчүн өз каалоосу менен күбөлөндүрө алышат. Баштапкы келишим кандай формада түзүлсө, макулдашуу да ошондой формада болушу шарт.
Ижарачы жаңы баага макул болбой койсо, дароо чыгарып жиберсе болобу?
Жок, дароо чыгарып жиберүүгө болбойт. Мыйзам боюнча, эгер ижарачы баш тартса же белгиленген мөөнөттө жооп бербесе (эгер мөөнөт жок болсо — 30 күндө), сиз сотко кайрыла аласыз. Ал убакта ижарачы эски сумманы төлөөгө укуктуу.
Булактар
Кийинки кадамдар
Окшош макалалар

Ижарадан түшкөн кирешеге салык: үй ээсинин декларациясы жана файлы

Ижара келишиминин мөөнөтүн узартуу: жазуу жүзүндөгү кошумча макулдашуу жана үй ээсинин папкасы

Квартираны ижарага тапшырууда кабыл алуу-өткөрүп берүү актына эмнени жазуу керек

Капиталдык жана учурдагы оңдоону эки сапка бөлүү: үй ээсинин файлы

Ижара келишимин токтотуу жөнүндө жазуу жүзүндөгү билдирүү: үй ээсинин файлы

Кошумча ижарага жазуу жүзүндөгү макулдук: үй ээси кайсы баракты сактайт
Бул материал маалымат үчүн гана жана юридикалык кеңеш эмес.