IziRento
Папка жөндеу журналымен, түбіртекпен және кілтпен

Жалдағы пәтердің ағымдағы және күрделі жөндеуі: кім төлейді және не жазып қою керек

•9 мин оқу•Мақала

30 секундтагы басты ой

Жалға берілген пәтердегі жөндеу жұмыстарының жауапкершілігі Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексімен реттеледі. Егер шартта өзгеше жазылмаса, күрделі және шұғыл жөндеуді жалға беруші, ал ағымдағы жөндеуді жалға алушы өз мойнына алады. Дауларды болдырмау үшін пәтерді қабылдау-тапсыру актісін жасап, әрбір жөндеу жұмысын фотосуреттермен және түбіртектермен бірге арнайы журналға тіркеу қажет.

Алматыдағы пәтерді жалға берушіге түн ортасында су жылытқыш жарылып, жуынатын бөлменің қабырғасында жарықшақ пайда болғаны туралы хабарлама келеді. Жалға алушы бұған кім төлейді деп сұрайды, ал жалдау шартында жөндеу туралы ештеңе жазылмаған және тараптар бұл мәселені алдын ала талқыламаған. Мұндай жағдайда заң нақты жауап береді: егер шартта өзгеше көрсетілмесе, Азаматтық кодекстің 552-бабына сәйкес күрделі және шұғыл жөндеуді пәтер иесі (жалға беруші) төлейді. Ал 553-бапқа сәйкес күнделікті ағымдағы жөндеу жалға алушының міндетіне кіреді. Енді осы шығындарды жалдау ақысынан қалай дұрыс есептеу керектігін және дауларды болдырмау үшін қандай құжаттарды жүргізу қажеттігін егжей-тегжейлі талдайық.

Ескертүү: IziRento — операциялық жұмысқа арналған бағдарлама, заң кеңесі емес. Жергілікті жалдау ережелері әртүрлі; міндетті шешімдерді білікті маманнан нақтылаңыз.

Заң не дейді: 552 және 553-баптар

Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексі (Ерекше бөлім) тараптардың құқықтары мен міндеттерін нақты бөледі. Алдымен негізгі ұғымдарды түсініп алайық. Жалға беруші — пәтердің заңды иесі немесе оның сенімді өкілі. Жалға алушы — сол пәтерде уақытша тұрып жатқан және ай сайын ақы төлейтін адам.

Азаматтық кодекстің 552-бабының 1-тармағына сәйкес, егер заңнамалық актілерде немесе шартта өзгеше көзделмесе, жалға беруші өз қаражаты есебінен күрделі жөндеу жүргізуге міндетті. Күрделі жөндеу — бұл ғимараттың немесе пәтердің негізгі конструкциялары мен инженерлік жүйелерін ауыстыру немесе қалпына келтіру жұмыстары. Бұл жұмыстар әдетте үлкен қаражатты және арнайы мамандарды қажет етеді.

Сонымен қатар, осы баптың 2-тармағы жалға алушының кінәсінен болмаған, бірақ шұғыл қажеттіліктен туындаған жөндеу жұмыстарын да жалға берушінің міндетіне жатқызады. Бұған құбырдың жарылуы немесе жылыту жүйесінің істен шығуы жатады. Ал Азаматтық кодекстің 553-бабына сәйкес, жалға алушы мүлікті жарамды күйде ұстауға, өз қаражаты есебінен ағымдағы жөндеу жүргізуге және мүлікті күтіп-ұстау бойынша шығындарды көтеруге міндетті. Ағымдағы жөндеу — күнделікті қолданыстағы ұсақ бөлшектерді жаңарту немесе жөндеу. Бұл ережелер шартта басқаша жазылмаған жағдайда ғана үнсіздік бойынша жұмыс істейді.

Азаматтық кодекстің бұл баптары диспозитивті болып табылады. Яғни, тараптар жалдау шартында басқаша келісе алады. Егер сіз шартта «кез келген жөндеу жұмыстары, соның ішінде күрделі жөндеу жалға алушының есебінен жүргізіледі» деп нақты жазсаңыз, онда жауапкершілік толығымен жалға алушыға өтеді. Алайда, тәжірибеде мұндай шарттарға келісетін жалға алушылар өте сирек кездеседі, өйткені бұл олар үшін өте үлкен қаржылық тәуекел. Сондықтан стандартты келісімшарттарда әдетте заңның бастапқы талаптары сақталады.

Заң бойынша пәтердегі жөндеу жұмыстарын бөлу
Азаматтық кодекске сәйкес күрделі және ағымдағы жөндеуді нақты ажырату

Ағымдағы, күрделі және шұғыл жөндеу: мысалдары бар кесте

Тәжірибеде бір су жылытқыш үшін екі рет төлемеу үшін, әрбір ақауды осы үш санаттың біріне жатқызу қажет. Егер пәтерде табиғи тозудан су жылытқыш істен шықса, бұл күрделі жөндеу болып саналады және оны жалға беруші төлейді. Ал егер жалға алушы ваннаның кранын қатты бұрап сындырып алса немесе розетканы жұлып алса, бұл оның тікелей кінәсі және ол мұны өз қалтасынан жөндейді.

Жөндеу түрлері мен жауапкершілік

СанатМысалКім төлейді?Қалай жазылады?
Ағымдағы жөндеуШам ауыстыру, кран тығыздағышын ауыстыруЖалға алушы (553-бап)Жалға алушы өз бетінше жасайды, хабарлама міндетті емес
Күрделі жөндеуСу жылытқышты ауыстыру, жылыту радиаторларын жаңартуЖалға беруші (552-бап)Шартта келісілген мерзімде жасалады, журналға тіркеледі
Шұғыл жөндеуҚұбырдың жарылуы, қысқа тұйықталу салдарыЖалға беруші (552-бап)Дереу хабарланып, акт толтырылады және түбіртек сақталады

Осылайша, күнделікті ұсақ-түйек тұрмыстық жөндеу жұмыстары — жалға алушының міндеті. Ал пәтердің негізгі өмір сүру жүйелерін қамтамасыз ету жалға берушінің жауапкершілігінде қалады. Мұның бәрін дау басталмай тұрып, алдын ала келісіп алу маңызды.

Пайдалануға кедергі келтіретін кемшіліктер: 548-бап

Кейде пәтердегі ақаулар соншалықты ауқымды болуы мүмкін, тіпті онда тұру мүмкін болмай қалады немесе қауіпті жағдай туындайды. Мысалы, қыстың күні жылыту жүйесі істен шықты немесе канализация бітеліп, пәтерді су басты. Мұндай жағдайлар Азаматтық кодекстің 548-бабымен реттеледі.

Бұл бапқа сәйкес, жалға беруші мүлікті пайдалануға толық немесе ішінара кедергі келтіретін кемшіліктер үшін, тіпті шарт жасасқан кезде ол туралы білмесе де, толық жауап береді. Кемшіліктерге тек инженерлік жүйелердің бұзылуы ғана емес, сонымен қатар шатырдан су өтуі, қабырғалардағы зеңнің (плесень) пайда болуы немесе пәтердегі зиянкестердің көбеюі де жатуы мүмкін. Егер бұл мәселелер жалға алушының әрекетінен емес, ғимараттың ескіруінен немесе пәтердің бастапқы жағдайынан туындаса, оларды жою жалға берушінің міндеті.

Егер осындай кемшіліктер анықталса, жалға алушының бірнеше заңды таңдауы бар. Ол кемшіліктерді тегін жоюды талап ете алады немесе жалдау ақысын теңбе-тең азайтуды сұрай алады. Ең бастысы, ол жалға берушіге алдын ала хабарлап, кемшіліктерді жоюға кеткен өз шығындарын жалдау ақысынан ұстап қала алады. Жалға алушы бұл жағдайда жөндеу жұмыстары аяқталғанша пәтерде тұру мүмкін болмаса, сол күндер үшін жалдау ақысын төлеуден босатылуы да мүмкін. Сонымен қатар, егер мәселе шешілмесе, жалға алушы шартты мерзімінен бұрын бұзуды талап етуге құқылы.

Сондықтан жалға беруші пәтерді тапсырмас бұрын барлық жүйелердің дұрыс жұмыс істеп тұрғанына көз жеткізіп, пәтерді қабылдау-тапсыру актісінде барлығын тіркеуі тиіс. Сіз толығырақ акт туралы осында оқыңыз.

Пайдалануға кедергі келтіретін ақауларды тіркеу актісі
Тұруға жарамсыз жағдай туындағанда заң жалға алушыны қорғайды

Егер жалға беруші жөндеу жүргізбесе: 552-баптың 3-тармағы

Көптеген пәтер иелері жалға алушының хабарламаларын елемеуге немесе мәселені шешуді «кейін көреміз» деп соза беруге бейім. Алайда, заң бұл жағдайда жалға алушының жағында. Азаматтық кодекстің 552-бабының 3-тармағына сәйкес, егер жалға беруші шартта белгіленген немесе ақылға қонымды мерзімде өзінің күрделі жөндеу жүргізу міндетін орындамаса, жалға алушы өте маңызды қаржылық құқықтарға ие болады.

Ол жөндеуді өз бетінше жүргізіп, оның құнын жалға берушіден өндіріп ала алады немесе сол соманы келесі айдағы жалдау ақысынан есептеп шегере алады. Яғни, үнсіз қалған жалға беруші келесі айда жалдау ақысының орнына су жаңа бойлердің чегі мен жөндеушінің түбіртегін алуы әбден мүмкін. Оған қоса, жалға алушы жалдау ақысын азайтуды талап етуге немесе шарттан бас тартуға құқылы. Бұл тәуекелді басқару үшін әрбір өтінім бойынша нақты шешімді жазбаша түрде келісіп отыру өте маңызды.

552-баптың 3-тармағы бойынша шегерім

Егер жалға беруші күрделі жөндеуді елемесе, жалға алушы жөндеуді өзі жасап, шығынды келесі айдың жалдау ақысынан есептеп ұстап қалуға толық құқылы. Бұл тосынсый болмас үшін әр ақауды уақтылы тіркеңіз және келісіңіз.

Кондоминиумның күрделі жөндеуі пәтер иесінің міндеті: Заңның 34-2-бабы

Пәтердің ішіндегі жөндеуден бөлек, көппәтерлі тұрғын үйдің ортақ мүлкі (шатыр, жертөле, кіреберіс, ортақ құбырлар, лифт) үшін де жауапкершілік бар. Көптеген пәтер иелері кондоминиумды күтіп-ұстау және күрделі жөндеу шығындарын коммуналдық төлемдермен бірге жалға алушыға жүктеп қоюға тырысады. Бұл тікелей заңға қайшы әрекет болып табылады.

«Тұрғын үй қатынастары туралы» Заңның 34-2-бабына сәйкес, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күрделі жөндеуге арналған жинақтарды төлеу тек қана пәтер иесінің міндеті болып табылады. Кондоминиум шотына ай сайынғы аударымдар тұрғын үйдің болашақтағы үлкен жөндеу жұмыстарына жиналатын қор болып табылады. Жалға алушы пәтерді тек уақытша пайдаланады, оның ғимараттың болашақтағы жағдайына инвестиция салуға міндеті жоқ.

Жалға алушы бұл жарналарды ешқашан төлемеуі тиіс. Бұл төлемдер коммуналдық түбіртекте бөлек жолмен көрсетіледі, сондықтан есеп айырысу кезінде оны жалға алушының төлемінен алып тастау керек. Төлемдерді бөлу туралы коммуналдық қызметтерді төлеу нұсқаулығынан толығырақ оқи аласыз. Егер жалға беруші бұл шығындарды коммуналдық төлемдермен бірге жалға алушыдан заңсыз өндіріп алса, жалға алушы кейіннен бұл соманы жалдау ақысынан шегеріп тастауы мүмкін.

Кондоминиум шығындарын коммуналдық түбіртекте бөлу
Күрделі жөндеу жарналарын пәтер иесі төлеуі тиіс

Жөндеу шарты және журнал: қадамдар мен құжаттар

Дауларды болдырмаудың ең тиімді жолы — жөндеу міндеттерін жалдау шартында нақты жазу және кез келген жөндеу жұмысын арнайы журналда тіркеу. Егер сіз кепілдік жарнаны дұрыс қайтару процесін қатесіз жүргізуді жоспарласаңыз, әрбір ақау құжатталған болуы шарт. Міне, жалға алушының хабарламасынан бастап журналды жабуға дейінгі негізгі қадамдар:

Жөндеуді тіркеу қадамдары

  1. Хабарламаны алу

    Жалға алушыдан ақау туралы хабарлама, нақты күні, не бұзылғаны және растайтын фотосуреттер алынады.

  2. Түрін анықтау

    Ақауды заңға сәйкес ағымдағы (мысалы, шам), күрделі (бойлер) немесе шұғыл (құбыр) жөндеу санатына жатқызу.

  3. Төлеушіні келісу

    Заңға немесе жалдау шартына сәйкес шығынды кім көтеретінін мессенджерде немесе қағаз актіде жазбаша растау.

  4. Жөндеу және түбіртектерді сақтау

    Жұмыстарды жүргізу, чектер мен түбіртектерді жинау, жөндеуден кейінгі нәтиженің фотосуреттерін міндетті түрде сақтау.

  5. Журналға жазу

    Барлық ақпаратты журналға тіркеу. Егер шығын жалдау ақысынан есептелсе, шегерілетін нақты сома мен қай ай үшін екенін анық көрсету.

Осы қарапайым ережелерді сақтау арқылы сіз қаржылық шығындардан және артық даулардан сақтанасыз. Барлық құжаттарды, келісімдерді және төлемдерді бір жерде ұстау өте маңызды. IziRento бағдарламасы әрбір пәтер бойынша жөндеу тарихын, түбіртектерді және есеп айырысуларды жүйелі түрде сақтауға көмектеседі.

Жөндеу тарихын басқарыңыз

IziRento арқылы барлық түбіртектер мен келісімдерді бір жерде сақтаңыз.

Жүйеге кіру

Жалға берілген пәтерде күрделі және ағымдағы жөндеуді кім төлейтінін, заң талаптарын және жөндеу шығындарын қалай дұрыс құжаттау керектігін біліңіз.

Жиі қойылатын сұрақтар

Жалға алушы пәтерді қабылдаған кезде болған ескі сызаттар немесе ақаулар үшін кім жауап береді?

Егер бұл кемшіліктер пәтерді қабылдау-тапсыру актісінде тіркелген болса, жалға алушы олар үшін жауап бермейді. Жөндеу қажет болса, оны жалға беруші өз есебінен жасайды.

Егер жалдау шартында жөндеу туралы ештеңе жазылмаса ше?

Онда Азаматтық кодекстің ережелері үнсіздік бойынша қолданылады: күрделі және шұғыл жөндеуді пәтер иесі, ал ағымдағы тұрмыстық жөндеуді жалға алушы төлейді.

Жалға алушы жалға берушінің рұқсатынсыз қымбат жөндеу жасап алса, ақшасын қайтаруға міндетті ме?

Жоқ, егер жөндеу шұғыл қажеттіліктен туындамаса және жалға берушімен алдын ала жазбаша келісілмесе, жалға беруші оның шығындарын өтеуге міндетті емес.

Дереккөздер

Келесі қадамдар

Ұқсас мақалалар

Бұл материал тек ақпарат үшін және заң кеңесі емес.