Ijaraga berilgan uy-joyni joriy va kapital taʼmirlash: uy egasi fayli

Ijaraga berilgan uy-joy uchun taʼmir varag‘ida ikki qator yetarli: joriy taʼmir va kapital taʼmir. Fuqarolik kodeksining 610-moddasi shartnoma boshqa tartibni belgilamaganida birinchisini ijaraga oluvchiga, ikkinchisini ijaraga beruvchiga yuklaydi. Agar shartnomada boshqa tartib yozilgan bo‘lsa, varaqda shu band asos qilib olinadi; 610-modda esa shartnoma jim qolgan holat uchun qoida bo‘lib turadi. Moddada yig‘im, javob berish uchun kun soni, summa yoki kvadrat metr tarifi ko‘rsatilmagan.

Eslatma: IziRento operatsion ish uchun dastur, yuridik maslahat emas. Mahalliy ijara qoidalari farq qiladi; majburiy qarorlarni malakali mutaxassisdan aniqlang.

Xususiy ijara uchun asosiy qoida — 610-modda

Fuqarolik kodeksining 35-bobi uy-joy ijarasiga bag‘ishlangan. Uning 600-moddasida ijaraga beruvchi uy-joy mulkdori yoki u vakolat bergan shaxs ekani, uy-joy esa yashash uchun haq evaziga egalik qilish va foydalanishga topshirilishi yozilgan. Taʼmir varag‘i shu mavjud ijara munosabatiga tegishli: u yangi shartnoma tuzmaydi va tomonlarni almashtirmaydi. Varaqning vazifasi amaldagi shartnomada taʼmir bo‘yicha nima yozilganini, shartnoma jim bo‘lsa esa qaysi qoida ishlashini bir joyda ko‘rsatishdir.

610-moddaning birinchi jumlasi aynan shunday yozilgan: “Ijaraga berilgan uy-joyni joriy taʼmirlash, agar uy-joyni ijaraga berish shartnomasida boshqacha tartib belgilangan bo‘lmasa, ijaraga oluvchining zimmasidadir.” Ikkinchi jumla kapital taʼmirga tegishli: “Ijaraga berilgan uy-joyni kapital taʼmirlash, agar uy-joyni ijaraga berish shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilgan bo‘lmasa, ijaraga beruvchining zimmasidadir.” Bu ikki jumlaning lotin yozuvidagi matni LexUZdagi ochiq konsolidatsiyada berilgan.

Demak, shartnomani avval o‘qish kerak. Unda joriy va kapital taʼmir uchun alohida tartib bo‘lsa, varaq o‘sha bandni qayd etadi va shartnomadagi matnni ikkinchi, parallel majburiyat bilan ko‘paytirmaydi. Alohida band bo‘lmasa, varaq 610-moddaning ikki jumlasini amal qiladigan taqsimot sifatida qayd etadi. Shu yondashuv “hammasini uy egasi qiladi” yoki “hammasini ijarachi qiladi” degan og‘zaki gap o‘rniga tekshiriladigan yozuv qoldiradi.

Ijara shartnomasini soliq organida hisobga qo‘yish, kafolat puli, topshirish-qabul qilish dalolatnomasi, hisoblagich ko‘rsatkichlari va ijarachining vaqtincha ro‘yxati boshqa hujjatlardir. Ularning mavjudligi taʼmir bo‘yicha ikki qatorni almashtirmaydi. Taʼmir varag‘i faqat amaldagi shartnoma bilan 610-modda o‘rtasidagi bog‘lanishni ko‘rsatadi.

Ikki qatorli taʼmir varag‘i qanday o‘qiladi

Jadvaldagi “shartnoma jim bo‘lsa” ustuni qonundagi boshlang‘ich taqsimotni beradi. “Shartnomada boshqa tartib bo‘lsa” ustunida esa tomonlar kelishgan band qayd etiladi. Ikkala ustun bir vaqtning o‘zida ikki xil vazifa yuklamaydi. Masalan, shartnoma kapital taʼmir uchun boshqa tartibni aniq belgilagan bo‘lsa, varaqda aynan shu band asos qilib olinadi; 610-modda uning ustiga yana alohida majburiyat qo‘shmaydi.

610-moddaning uchinchi jumlasi jadvaldagi uchinchi taʼmir turi emas. Unda shunday deyilgan: “Ijaraga berilgan uy-joy joylashgan uyni qayta jihozlashga, agar bunday qayta jihozlash uy-joydan foydalanish shart-sharoitlarini jiddiy ravishda o‘zgartirsa, ijaraga oluvchining roziligisiz yo‘l qo‘yilmaydi.” Bu qator joriy yoki kapital taʼmirni kim bajarishini qayta taqsimlamaydi. U foydalanish shartlarini jiddiy o‘zgartiradigan qayta jihozlash uchun ijaraga oluvchining roziligi kerakligini bildiradi; 610-moddaning o‘zida bu rozilik uchun narx yoki tarif yozilmagan.

Varaqni tekshirganda uchta narsa ko‘rinishi kifoya: qaysi uy-joy ijara qilinayotgani, shartnomada boshqa tartib bor-yo‘qligi va ikki vazifa kimga tegishli ekani. Agar shartnomadagi band ko‘chirilsa, uning bo‘limi yoki band raqamini ham yozish foydali: keyin qaysi jumla nazarda tutilgani topiladi. Qonun moddasi asos qilib olinsa, varaq 610-moddaning birinchi va ikkinchi jumlasini ajratib ko‘rsatadi. Bu qayd hisob-kitob, smeta yoki bajarilgan ish dalolatnomasi emas.

Uy-joy kodeksining 62-moddasi nega bu jadvalga qo‘shilmaydi

Uy-joy kodeksidagi 62-modda boshqa doirada turadi. Kodeksning 7-bobi munitsipal, idoraviy va aniq maqsadli kommunal uy-joy fondidagi turar joylardan foydalanishga bag‘ishlangan. 62-moddaning birinchi jumlasida aynan shu uch fond nomi bor va “taʼmirlash” so‘zi ishlatilgan; u jumlaga “joriy” so‘zini qo‘shib o‘qish mumkin emas. Xususiy kvartira uchun tuzilgan ushbu ikki qatorli varaq shu sabab 610-modda va mavjud shartnomadan boshlanadi.

Uy-joy kodeksining xususiy fond haqidagi bo‘limida mulkdorning uyni saqlashi hamda joriy va kapital taʼmirni o‘z hisobidan bajarishi haqida alohida jumla bor. Ushbu jumla bilan 610-moddaning o‘zaro nisbatini operatsion varaq orqali hal qilib bo‘lmaydi. Taʼmir vazifasini taraflar uchun majburiy tarzda talqin qilish kerak bo‘lsa, hujjatlarning to‘liq matni bilan malakali mutaxassisga murojaat qilinadi. Varaq esa shartnomadagi bandni va shartnoma jim qolganida 610-moddadagi taqsimotni xolis qayd etadi.

Taʼmir varag‘i tayyor bo‘lganda unda ikki vazifa aniq ko‘rinadi. Shartnoma boshqa tartibni belgilagan bo‘lsa, o‘sha band asos qilib olinadi; shartnoma jim bo‘lsa, joriy taʼmir ijaraga oluvchiga, kapital taʼmir ijaraga beruvchiga tegishli qator sifatida yoziladi. Varaqda yig‘im, kun soni, tarif yoki qonunda berilmagan ishlar ro‘yxati bo‘lmaydi.

IziRento ushbu varaqni ijara hujjatlari yonida saqlashi mumkin. Dastur kim taʼmir qilishini belgilamaydi, shartnoma tomoni bo‘lmaydi va varaqni sudga yoki soliq organiga yubormaydi.