IziRento
საქაღალდე დეკლარაციით, კალენდრით და ქირის ყოველთვიური ცხრილით

ბინის გაქირავების 5%-იანი გადასახადი: როგორ დავითვალოთ და წარვადგინოთ დეკლარაცია

•8 წუთი კითხვა•სტატია

მთავარი 30 წამში

საცხოვრებელი ფართის ფიზიკურ ან იურიდიულ პირებზე გაქირავებისას წლიური საშემოსავლო გადასახადი შეადგენს 5%-ს, იმ პირობით, რომ არ ითხოვთ ხარჯების გამოქვითვას. ამისთვის აუცილებელია შემოსავლების სამსახურის (rs.ge) გამქირავებელ პირთა რეესტრში წინასწარ დარეგისტრირება. ბინის მეპატრონე ვალდებულია აწარმოოს ქირის ყოველთვიური ჩანაწერები და მომდევნო წლის 1-ელ აპრილამდე წარადგინოს დეკლარაცია მიღებულ სრულ თანხაზე.

ბანკის ამონაწერში თორმეტი თვის ქირის ჩარიცხვა ჩანს და ხშირად გაუგებარია, რომელი განაკვეთი და ვადა მოქმედებს ამ შემოსავალზე. პასუხი მარტივია: საცხოვრებელი მიზნით ბინის გაქირავებისას, მთლიანი შემოსავალი იბეგრება 5%-იანი განაკვეთით, გამოქვითვების გარეშე, ხოლო წლიური დეკლარაცია უნდა წარადგინოთ rs.ge-ზე მომდევნო წლის 1-ელ აპრილამდე.

შენიშვნა: IziRento საოპერაციო პროგრამაა, არა იურიდიული კონსულტაცია. ადგილობრივი იჯარის წესები განსხვავდება; სავალდებულო გადაწყვეტილებები დააზუსტეთ კვალიფიციურ სპეციალისტთან.

როდის მოქმედებს 5%-იანი განაკვეთი

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 81-ე მუხლის პირველი ნაწილის მიხედვით, ფიზიკური პირის დასაბეგრი შემოსავალი, როგორც წესი, 20%-ით იბეგრება. თუმცა, იმავე მუხლის მე-2 ნაწილი აწესებს სპეციალურ, შეღავათიან პირობას. 5%-იანი განაკვეთი ვრცელდება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ საცხოვრებელი ფართი გაქირავებულია მკაცრად საცხოვრებელი მიზნით. ეს ნიშნავს, რომ თქვენი დამქირავებელი (მიუხედავად იმისა, ის ფიზიკური პირია თუ კომპანია, რომელიც თავისი თანამშრომლისთვის ქირაობს ფართს) ბინას იყენებს მხოლოდ საცხოვრებლად და არა კომერციული საქმიანობისთვის, საწყობად ან ოფისისთვის. იჯარის ხელშეკრულებაში აუცილებლად უნდა იყოს დაფიქსირებული, რომ ფართი გაიცემა საცხოვრებელი მიზნით, რათა შემოწმებისას კითხვები არ გაჩნდეს.

ამ შეღავათით სარგებლობის მეორე და არანაკლებ მნიშვნელოვანი პირობაა ის, რომ გამქირავებელი არ ითხოვს რაიმე სახის ხარჯების გამოქვითვას მიღებული შემოსავლიდან. პრაქტიკაში ეს ნიშნავს: თუ ბინაში კაპიტალური რემონტი გააკეთეთ, ახალი ტექნიკა შეიძინეთ, ან სანტექნიკა გამოცვალეთ, ამ დანახარჯებს დასაბეგრი ბაზიდან ვერ გამოაკლებთ. გადასახადი ითვლება ე.წ. ბრუნვიდან, ანუ ზუსტად იმ სრული თანხიდან, რასაც დამქირავებლისგან იღებთ.

მოკლევადიანი გაქირავება (მაგალითად, პლატფორმების Booking.com ან Airbnb საშუალებით) ან ფართის ოფისად გაცემა ავტომატურად არ ექცევა ამ შეღავათიან რეჟიმში. ასეთ შემთხვევებში შემოსავალი სხვა წესებით იბეგრება და მოითხოვს სხვა ტიპის საგადასახადო ვალდებულებების შესწავლას. თუ თქვენ აპირებთ ბიზნეს საქმიანობას, უმჯობესია მიმართოთ საგადასახადო კონსულტანტს, რათა ზუსტად განისაზღვროს დასაბეგრი ბაზა.

გამქირავებელ პირთა რეესტრი და განცხადების წარდგენა

5%-იანი რეჟიმით სარგებლობისთვის მხოლოდ საცხოვრებელი ბინის გაქირავება არ კმარა — შემოსავლების სამსახურმა (rs.ge) ოფიციალურად უნდა იცოდეს თქვენი სტატუსის შესახებ. ამისთვის შექმნილია საცხოვრებელი ფართის გამქირავებელ პირთა რეესტრი. პორტალზე პირად კაბინეტში უნდა მოძებნოთ განცხადებების მოდული, შეავსოთ და გააგზავნოთ დანართი VII2-01 (შემოსავლების სამსახურის უფროსის №996 ბრძანების 111(2) მუხლის შესაბამისად). ეს არის მარტივი ელექტრონული განცხადება, სადაც უთითებთ თქვენს პერსონალურ მონაცემებს და გასაქირავებელი ფართის ზუსტ მისამართს. რეგისტრაცია ვალდებულების წარმოშობამდე, ანუ გაქირავებამდე უნდა მოხდეს.

შემოსავლების სამსახურის 2023 წლის №1518 სიტუაციური სახელმძღვანელოს მიხედვით, თუ ბინას ფიზიკურ პირზე აქირავებთ და რეესტრში რეგისტრაცია დაგავიწყდათ, ეს ფაქტი თავისთავად არ ნიშნავს, რომ თქვენი შემოსავალი ავტომატურად 20%-ით დაიბეგრება (თუ გაქირავება ნამდვილად საცხოვრებელი მიზნით მოხდა). თუმცა, რეესტრში რეგისტრაციის ვალდებულების შეუსრულებლობა წარმოადგენს სამართალდარღვევას. იმავე სახელმძღვანელოს თანახმად, საგადასახადო კოდექსის 291-ე მუხლით, აღნიშნული განცხადების წარუდგენლობა იწვევს პირის დაჯარიმებას 100 ლარის ოდენობით.

რაც შეეხება იმ შემთხვევას, როცა თქვენი დამქირავებელი იურიდიული პირია: იურიდიულ პირს ევალება გადასახადის წყაროსთან დაკავება. წყაროსთან დაბეგვრა ნიშნავს, რომ კომპანია ქირის თანხის 5%-ს უშუალოდ სახელმწიფო ბიუჯეტში რიცხავს, ხოლო თქვენ გაძლევთ უკვე დაბეგრილ თანხას (95%-ს). იმისათვის, რომ იურიდიულმა პირმა კანონიერად დააკავოს 5% და არა სტანდარტული 20%, აუცილებელია, რომ გადასახადის დაკავების ვალდებულების წარმოშობის მომენტისთვის თქვენ უკვე იყოთ რეგისტრირებული გამქირავებელ პირთა რეესტრში.

გამქირავებელთა რეესტრში განცხადების წარდგენის პროცესი შემოსავლების სამსახურის პორტალზე
რეესტრში რეგისტრაცია წინასწარ, იჯარის დაწყებამდე უნდა მოხდეს

ქირის, დეპოზიტისა და კომუნალურების გამიჯვნა (ყოველთვიური აღრიცხვა)

წლის ბოლოს, დეკლარაციის ზუსტად შესავსებად დაგჭირდებათ მკაფიო რიცხვები. ბანკის ამონაწერში ხშირად არეულია საკუთრივ ქირა, იჯარის დეპოზიტი და კომუნალური გადასახადების (დენი, წყალი, გაზი, ინტერნეტი) კომპენსაცია. იჯარის დეპოზიტი, რომელიც ხელშეკრულების უზრუნველყოფის მიზნით არის შემოტანილი, არ წარმოადგენს დასაბეგრ შემოსავალს, სანამ ის არ იქნება გამოყენებული ზიანის ასანაზღაურებლად ან ქირის დასაფარად. თუ ის ხელშეკრულების დასრულებისას უკან უბრუნდება დამქირავებელს, დეკლარაციაში საერთოდ არ ხვდება.

რაც შეეხება კომუნალურების ანაზღაურებას, რომელსაც დამქირავებელი პირდაპირ თქვენ გიხდით (და თქვენ შემდეგ რიცხავთ პროვაიდერებთან), ისიც უნდა გაიმიჯნოს დასაბეგრი ბაზისგან, რათა არ მოხდეს თანხის ორმაგი დაბეგვრა. მნიშვნელოვანია, რომ დამქირავებელმა გადახდის დანიშნულებაში ნათლად მიუთითოს, რომელი ნაწილია ქირა და რომელი – კომუნალური გადასახადი. ამ გაუგებრობების თავიდან ასაცილებლად აუცილებელია აწარმოოთ ყოველთვიური ჩანაწერი, სადაც ნათლად გამოჩნდება, რა თანხა მიიღეთ და რა დანიშნულებით.

ყოველთვიური ჩანაწერების მაგალითი

თარიღითანხადანიშნულებადოკუმენტი / შენიშვნა
05.01.20261 200 GELიანვრის ქირასაბანკო გადარიცხვა (იბეგრება)
05.01.20261 200 GELიჯარის დეპოზიტიარ იბეგრება 5%-ით
15.01.2026150 GELკომუნალურების ანაზღაურებაუშუალოდ პროვაიდერს ერიცხება

შეზღუდვები 5%-იანი რეჟიმის დროს

5% ნიშნავს სრული შემოსავლიდან (ბრუნვიდან) გადასახადის გადახდას ყოველგვარი გამოქვითვების გარეშე. მოკლევადიანი ტურისტული გაქირავება ან ბინის ოფისად გაქირავება არ იბეგრება ამ რეჟიმით და განიხილება ცალკე.

გადასახადის დათვლა (მაგალითი)

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, 5%-იანი საგადასახადო განაკვეთი ითვლება სრული მიღებული ქირიდან (მთლიანი შემოსავლიდან). არ ხდება არც კოსმეტიკური რემონტის, არც დაზიანებული ნივთების აღდგენის, არც დასუფთავების და არც სხვა საოპერაციო ხარჯების გამოკლება. კანონმდებლობა ამ შეღავათს სწორედ იმიტომ აწესებს, რომ გაგიმარტივოთ ადმინისტრირება.

მოდით განვიხილოთ კონკრეტული მონიშნული მაგალითი (Worked example): დავუშვათ, ბინას აქირავებთ თვეში 1 200 ლარად და დამქირავებელი კომუნალურებს თავად იხდის თავისი ბანკინგით. წლის განმავლობაში, იანვრიდან დეკემბრის ჩათვლით, თქვენი ჯამური ბრუტტო მიღებული შემოსავალი იქნება: 1 200 ლარი × 12 თვე = 14 400 ლარი. ახლა ამ ჯამური თანხიდან უნდა გამოთვალოთ გადასახადი. 14 400 ლარის 5% შეადგენს 720 ლარს.

სწორედ ეს 720 ლარი არის თქვენი წლიური საშემოსავლო გადასახადი, რომელიც უნდა გადაიხადოთ ბიუჯეტში დეკლარაციის წარდგენისას. თუ იჯარა დაიწყო წლის შუაში, მაგალითად პირველი მაისიდან, თქვენ დაიანგარიშებთ მხოლოდ 8 თვის შემოსავალს (1 200 ლარი × 8 თვე = 9 600 ლარი) და მისი 5% იქნება 480 ლარი. მთავარია დააჯამოთ კალენდარული წლის განმავლობაში ფაქტობრივად მიღებული თანხები.

ქირის გადასახადის დათვლის და გამოანგარიშების მაგალითი
წლიური გადასახადი ითვლება ფაქტობრივად მიღებული ქირის სრული მოცულობიდან

დეკლარაციის წარდგენა rs.ge-ზე და ვადები

საქართველოს საგადასახადო კოდექსის 153-ე მუხლი ადგენს დეკლარაციის წარდგენის მკაფიო და უცვლელ ვადას. ფიზიკური პირი, რომლის შემოსავალიც არ დაბეგრილა წყაროსთან (ანუ დამქირავებელმა არ გადაიხადა გადასახადი თქვენ მაგივრად, როგორც ეს ფიზიკურ პირებზე გაქირავებისას ხდება), ვალდებულია წარადგინოს ფიზიკური პირის საშემოსავლო გადასახადის წლიური დეკლარაცია საანგარიშო წლის მომდევნო წლის 1-ელ აპრილამდე. მაგალითად, 2026 წლის განმავლობაში მიღებული ქირის შემოსავლების დეკლარირება და გადასახადის გადახდა ერთდროულად უნდა მოხდეს 2027 წლის 1-ელ აპრილამდე.

დეკლარაციის წარდგენა ხდება სრულად ელექტრონულად, ოფიციალური კანონმდებლობის შესაბამისად, შემოსავლების სამსახურის ვებგვერდზე (rs.ge). თქვენ უნდა გაიაროთ ავტორიზაცია პორტალზე, "დეკლარაციების" მოდულში აირჩიოთ "საშემოსავლო დეკლარაცია ფიზიკური პირებისთვის", შეავსოთ შესაბამისი დანართი საცხოვრებელი ფართის გაქირავებიდან მიღებული შემოსავლის შესახებ და მიუთითოთ წლიური მიღებული თანხა. სისტემა თავად დაიანგარიშებს 5%-ს და გაჩვენებთ გადასახდელ ვალდებულებას.

დეკლარაციის პროცესის თანმიმდევრობა

  1. შეამოწმეთ ფართის დანიშნულება

    დარწმუნდით, რომ ბინა გაქირავებულია მხოლოდ საცხოვრებელი მიზნით.

  2. წარადგინეთ განცხადება

    შეავსეთ დანართი VII2-01 rs.ge-ზე გამქირავებელ პირთა რეესტრში მოსახვედრად.

  3. აწარმოეთ ყოველთვიური ჩანაწერები

    გამიჯნეთ ერთმანეთისგან ქირა, იჯარის დეპოზიტი და კომუნალური გადასახადები.

  4. გამოთვალეთ წლიური გადასახადი

    დააჯამეთ ქირის სახით ფაქტობრივად მიღებული სრული თანხა და გამოთვალეთ მისი 5%.

  5. გააგზავნეთ დეკლარაცია

    წარადგინეთ წლიური დეკლარაცია 1-ელ აპრილამდე და გადაიხადეთ დაანგარიშებული თანხა.

რა უნდა დარჩეს გამქირავებლის არქივში

საგადასახადო პროცედურების დასრულების შემდეგ, საქმე ბოლომდე მიყვანილი არ არის. უაღრესად მნიშვნელოვანია, რომ ყველა დამამტკიცებელი დოკუმენტი წესრიგში გქონდეთ სამომავლო აუდიტის ან შემოსავლების სამსახურიდან შესაძლო კითხვების გაჩენის შემთხვევაში.

თქვენს პირად არქივში აუცილებლად უნდა ინახებოდეს იჯარის ხელშეკრულების დედანი ან დასკანერებული ასლი, სადაც მკაფიოდ და ნათლად წერია, რომ ფართი გამოიყენება მხოლოდ საცხოვრებელი მიზნით. ასევე, უნდა შეინახოთ შემოსავლების სამსახურის რეესტრიდან მიღებული რეგისტრაციის დასტური (ელექტრონული შეტყობინება, რომელიც ადასტურებს თქვენს სტატუსს).

მესამე აუცილებელი დოკუმენტია ის ყოველთვიური ჩანაწერების ცხრილი და საბანკო ამონაწერი, რომელიც ქირის, იჯარის დეპოზიტისა და კომუნალური გადასახადების კომპენსაციის გამიჯვნაში და იდენტიფიცირებაში დაგეხმარათ. ბოლოს კი არ დაგავიწყდეთ rs.ge-დან გადმოწერილი, წარდგენილი წლიური დეკლარაციის ასლისა და გადახდის დამადასტურებელი საბანკო ქვითრის შენახვა.

სწორედ აქ, სრული დოკუმენტაციის შეგროვებისას მთავრდება თქვენი წლიური საგადასახადო ვალდებულების ციკლი. IziRento გაძლევთ შესაძლებლობას, ყველა ობიექტის მიხედვით ცალკე შეინახოთ ქირის ტრანზაქციები და შესაბამისი საგადასახადო დოკუმენტები ერთ ღრუბლოვან სივრცეში, რათა დეკლარაციის პერიოდში ცხრილების ხელით შევსება აღარ დაგჭირდეთ.

გამქირავებლის პირადი არქივი და დეკლარაციის დამადასტურებელი დოკუმენტები
შეინახეთ წარდგენილი დეკლარაციისა და გადახდის დამადასტურებელი ქვითრები

შეიტყვეთ, როდის ვრცელდება 5%-იანი გადასახადი საცხოვრებელი ბინის გაქირავებაზე, როგორ უნდა დარეგისტრირდეთ გამქირავებელთა რეესტრში და წარადგინოთ დეკლარაცია.

ხშირი კითხვები

იბეგრება თუ არა იჯარის დეპოზიტი 5%-ით?

არა, იჯარის დეპოზიტი (უზრუნველყოფის თანხა) არ წარმოადგენს დასაბეგრ შემოსავალს, თუ ის ხელშეკრულების ბოლოს დამქირავებელს უბრუნდება. ის დეკლარაციაში არ შეიტანება.

რა ხდება, თუ ბინას იურიდიულ პირზე ვაქირავებ?

თუ ბინას იურიდიულ პირზე საცხოვრებელი მიზნით აქირავებთ, კომპანია თავად აკავებს ქირის 5%-ს წყაროსთან და რიცხავს ბიუჯეტში, თუმცა თქვენ წინასწარ უნდა იყოთ რეგისტრირებული გამქირავებელ პირთა რეესტრში.

რა ჯარიმაა რეესტრში დაურეგისტრირებლობაზე?

შემოსავლების სამსახურის სახელმძღვანელოს მიხედვით (2023 წლის მონაცემებით), რეესტრში განცხადების წარუდგენლობა იწვევს დაჯარიმებას 100 ლარის ოდენობით, საგადასახადო კოდექსის 291-ე მუხლის თანახმად.

წყაროები

შემდეგი ნაბიჯები

მსგავსი სტატიები

ეს მასალა მხოლოდ საინფორმაციოა და იურიდიული რჩევა არ არის.